به گزارش آوای ورزقان به نقل از آناج، متاسفانه هر روز اخبار های ناراحت کننده و در حین حال نگران کننده ای از تعداد روبه افزایش گرایش جوانان و نوجوانان کشورمان به اعتیاد به گوش میرسد.  مقابله با پدیده شوم اعتیاد با افزایش گونه های موادمخدر هر روز ابعاد سخت تر و پیچیده تری به خود می گیرد . صحبت از آن به عنوان یکی از آسیب های اجتماعی هیچگاه رنگ کهنگی به خود نمی گیرد زیرا هر لحظه با اعلام خبر ورود یک نوع موادمخدر جدید به بازار ، نگرانی جدیدی نزد مردم پدید می آورد .

حال یکی از دغدغه های بزرگ جامعه ایران اسلامی این است که چرا مصرف مواد در بین جوانان و حتی نوجوانان تا این حد افزایش یافته؟ منشع رواج آن چیست؟ ضعف ما کجاست و چه رویکردی را باید در مقابله با اعتیاد و پیشگیری از آن به کار گرفت؟

سردار محمدعلی نصرتی دبیر ستاد مبارزه با مواد مخدر در این رابطه به سوالات خبرنگار آناج پاسخ می دهد؛

آناج: به نظر شما منشاء رواج مواد مخدر در ایران چیست؟

متاسفانه عده ای فرصت طلب سودجو فقط به فکر منافع شخصی خود هستند و برای تامین منافع خود دست به هر اقدامی می زنند و برایشان مهم نیست که جان انسانی به خطر می افتد و فردی قربانی می شود. امروزه اتفاقات هولناک زیادی می افتد که باعث و بانی آن افرادی هستند که فقط به فکر اهداف خود هستند و برای رسیدن به اهدافشان از هر وسیله ی درست و نادرستی استفاده می کنند.

با ورود مواد محرک و روانگردان شرایط فوق العاده سخت و نفسگیر شده است

ازجمله مواردی که مورد سودجویی این سودجویان قرار گرفته است، بحث مواد مخدر است. مواد مخدر فقط مشکل ما نیست بلکه یک مشکل جهانی است و بحرانی است که جامعه ی جهانی را تهدید می کند و مسئولان و ملت ها و دولت های جوامع به طور جدی برای مقابله با آن ورود کرده اند. اما با ورود مواد محرک و روانگردان شرایط فوق العاده سخت و نفسگیر شده است.

 ۲۵۰ میلیون نفر از مردم جهان با مواد مخدر دست و پنجه نرم می کنند

طبق آماری که سازمان ملل منتشر کرده  است ۱۷۰ کشور به صورت جدی درگیر این قضیه است و حدود ۲۵۰ میلیون نفر از مردم جهان با مواد مخدر دست و پنجه نرم می کنند.

دولت هایی که ما را به بی لیاقتی در مبارزه با مواد مخدر متهم می کردند، پس از واقعه ی یازده سپتامبر به این بهانه به افغانستان لشگرکشی کردند و دنیا امیدوار شد که بحث تروریسم و مواد مخدر با حمله استعمار به افغانستان حل شود اما نه تنها رفع نشد بلکه با گسترش غیرقابل باور و غیر قابل تصور در رابطه با ترورییسم و مواد مخدر روبرو شدیم. به طوریکه قبلا مواد مخدر سنتی مثل تریاک بود اما بعد مواد مخدر صنعتی شایع شد. مثلا تریاک در مقایسه با حروئین حجم بیشتر و خطر کمتری داشت  و به سهولت می توانستیم آن را کشف کنیم اما پس از حمله به افغانستان پیشسازهای مواد مخدر و تکنولوژی پیشرفته در تولید آن را منتقل و تریاک را به حرویین و کراک تبدیل کردند که هم حجم آن کاهش یافت و هم خطرناک تر شد.

غیر قابل باور بود کار به جایی برسد که در خانه های مردم شیشه تولید شود

غیر قابل باور بود که کار به جایی برسد که با ابتدایی ترین امکانات، حتی در داخل خانه های خود مواد محرکی همچون شیشه که خیلی خطرناکتر از حرویین است، تولید کنند در حالی که قدرت تخریب شیشه بیش از ده برابر حرویین است.

پیشسازهای مواد مخدر به وفور از کردستان به صورت قاچاق وارد می شود

درواقع از یک سو استعمار با حمله به افغانستان مواد مخدر محرک را در منطقه گسترش داد و از سوی دیگر پیشسازهای آن به وفور از کردستان به صورت قاچاق وارد می شود.

آناج: قطعا قدرت دشمن در این امر ناشی از ضعف ماست؛ یعنی اگر دشمن تا این حد توانسته است جامعه ما را تحت تاثیر قرار دهد به دلیل ضعف ما در مبارزه و مقابله است؛ به نظر شما کجا کم کاری کرده ایم؟

تا پیش از انقلاب  مرغوبترین تریاک دنیا در ایران تولید می شد

از آن زمان که دنیا تصمیم گرفته است با مواد مخدر مبارزه کند، ما نیز در این حوزه ورود کرده ایم و در نظام جمهوری اسلامی جای پا داریم. البته تا پیش از انقلاب  مرغوبترین تریاک دنیا در ایران تولید می شد اما پس پیروزی انقلاب اسلامی بر اساس زسالتی که نظام جمهوری اسلامی داشت، تولید تریاک را تبدیل به مبارزه جدی با بلای خانمان سوز مواد مخدر کردیم.

باید به درمان، حمایت های اجتماعی و همچنین کاهش آسیب مواد مخدر توجه می کردیم

هر چند که در معیت سازمان های دیگر مثل سپاه و نیروی انتظامی جانانه مبارزه کرده و تعداد زیادی از جوانان غیور خود را در مبارزه با گردنکشان عرصه تولید و توزیع مواد مخدر از دست داده ایم. اما در رابطه  با مهندسی مبارزه با مواد مخدر باید پابه پای عرضه در پیشگیری از اعتیاد نیز به صورت جدی ورود می کردیم. باید به درمان، حمایت های اجتماعی و همچنین کاهش آسیب مواد مخدر نیز توجه می کردیم.

خطای ما این بود که رویکرد پنهان کاری در پیش گرفتیم /تصور کردیم صرفا با رویکرد مقابله و مبارزه می توانیم مشکل را حل کنیم

خطای ما این بود که رویکرد پنهان کاری در پیش گرفتیم و چه در خانواده و چه در جامعه سعی کردیم بگوییم ما مشکلی در جامعه نداریم. این رویکرد موجب شده به سایر ظرفیت های جامعه نقشی قائل نشدیم، مخاطرات را تبیین نکردیم و چنین تصور کردیم  صرفا با رویکرد مقابله و مبارزه می توانیم مشکل را حل کنیم. در نتیجه جمعیت قابل توجهی معتاد شدند.

زمانی که فردی به یک  بیماری صعب العلاج مثل سرطان مبتلا می شود، سریع آن را علنی و نسبت به درمان آن اقدام می کند تا همه  به او کمک کنند اما در رابطه با اعتیاد همه، از جمله والدین پنهان کاری می کنند در حالی که اعتیاد نیر یک مرض صعب العلاج است.

ما به جای حل مساله صورت مساله را پاک کره ایم و این موجب شده تعداد قابل توجهی از افراد جامعه دچار اعتیاد شوند و بخش قابل توجهی از انحرافات نیز ناشی از همین اعتیاد است. بیش از ۵۰ درصد طلاق در جامعه ما متاثر از اعتیاد است؛ بیش از ۷۰ درصد سرقت های جامع سرقت های خرد هستند که توسط معتادین اتفاق می  افتند؛ ۳۳۰ درصد کودک آزادی، ۲۵ درصد قتل های عمد و ۶۵ درصد زندانیان مربوط به مواد مخدر هستند.  علی رغم کاهش دو، سه درصدی، روزانه هشت نفر در کشور ما در اثر مواد مخدر جان خود را از دست می دهند.

دشمن در فضای مجازی و شبکه های مختلف آدرس شیشه را به جوانان می دهد

ما می توانستیم مخاطرات مواد مخدر را در جامعه به درستی تبیین کنیم و از تمامی ظرفیت های جامعه در این خصوص استفاده کنیم ام متاسفانه تلاش ما در روشنگری محدود و تلاش دشمن در ترویج استفاده  از مواد مخدر بخصوص در فضای مجازی بسیار زیاد است. در شبکه های مختلف جهت لاغری، موفق شدن در تحصیل و امتحان، رفع مشکلات جنسی و غییره آدرس شیشه را به جوانان ما می دهند.  اینها دنبال منافع مادی خود هستند و می خواهند کسب درآمد کنند و برایشان مهم نیست که چه کسانی در این راه فدا می شوند.

پیشگیری اولیه از اعتیاد، ذرمان و حمایت های اجتماعی، کاهش آسیبهای مواد مخدر حوزه  هایی هستند که ما از آن غافل شده ایم و با نوعی عقب ماندگی در این زمینه روبرو هستیم در حالی که کشورهای مدرن بیش از ۵۰ سال است که در این زمینه ورود کرده اند اما ما کمتر از ۱۵ سال است که اقدام کردده ایم.

آناج: دولت چه بودجه ای در این رابطه تخصیص داده وکدام ارگان ها با شما همکاری می کنند؟

۱۷ سازمان در این رابطه وظیفه دارند که ورود کنند؛ برخی در زمینه مقابله، برخیی در زمینه حمایت های اجتماعی، درمان و کاهش آسیب، و تعدادی نیز در خصوص مسائل حقوقی و قضایی انجام تکلیف می کنند.

رئیس شورای مبارزه با مواد مخدر در استان، آقای استاندار است و بنده نیز دبیر آن هستم. سازمان هایی نظیر اداره اطلاعات، تشکیلات قضایی، سپاه و دانشگاه علوم پزشکی و سایر سازمان ها در کمیته های موجود مثل کمیته مقابله، کمیته تشکل های مردمی، کمیته فرهنگی و پیشگیری، کمیته درمان حضور دارند.

ما دنبال نسخه ی بومی مبارزه با مواد مخدر هستیم/پژوهشکده ی سلامت روانی و اجتماعی اعتیاد در استان ایجاد می شود

ما فراتر از ساختار ابلاغی مرکز به تشکیل کمیته علمی اقدام و مسئولیت آن را به دانشگاه شهید مدنی آذربایجان محول کرده ایم که توانایی خوبی در رابطه با تحقیق و پژوهش در زمینه مواد مخدر دارند. درواقع ما دنبال نسخه ی بومی مبارزه با مواد مخدر هستیم و شرایط را به گونه ای پیش برده  ایم که به ایجاد پژوهشکده ی سلامت روانی و اجتماعی اعتیاد روی آورده و تفاهم نامه ی آن بین آقای استاندار و رئیس دانشگاه امضا شده است و زمینه فعالیت آن پیشگیری از اعتیاد، درمان غیردارویی، بازپذیری افراد پاک شده و رفتارهای عادتی می باشد. درواقع هدف ما این است که اقداماتی که در زمینه مبارزه، مقابله و پیشگیری از اعتیاد انجام می دهیم پشتوانه علمی و پژوهشی متناسب با جمعیت و جغرافیای منطقه داشته باشد.

آناج: علاوه بر اینکه کمپ های ترک اعتیاد وضعیت مناسبی از نظر فیزیکی و مکانات ندارند، وقتی معتادین را به این کمپ ها انتقال می دهند، پس از خروج هیچ حمایتی از آنها صورت نمی گیرد و تدبیری برای ساماندهی ایشان نمی شود و این موجب بازگشت فرد به اعتیاد می شود؛ علت این امر چیست؟ آیا این نواقص از کمبود بودجه ناشی می شود؟

موضوع مواد مخدر در شرایطی است که صرفا از طریق حاکمیت، یک سویه و به صورت تحکمی و با بودجه دولتی  قابل حل نیست. ما برای رهایی از این بلا به بسیج همگانی نیازمندیم و باید احاد سازمان های مسئول و مردم پای کار بیایند.

باید هرکس به هر مقداری که وسعش می رسد باید آگاهی به دست بیاورد و مراقب خودش باشد چرا که ما مسئول حفظ جان و مال و آبروی خودمان هستیم. ما علاوه بر خورمان در مورد خانواده و اطرافیانمان نیز مسئولیم. خانواده به عنوان خاستگاه فرد اصلی ترین سرمایه است و انتظار زیادی از خانواده داریم که در این زمینه نقش و مسئولیت قبول کند.

البته سازمان های مسئول نیز باید در راستای توانمندسازی و ارتقای مهارت های خانواده ها ورود کنند تا روش تربیتی و نوع برخورد مناسب با فرزند را به خوبیی یاد بگیرند.

خیلی از گرفتاری های فرزندان ما در تاثیرپذیری از همسالان و دوستان رخ می  دهد که خانواده باید در این رابطه خیلی حساس باشند چرا که یکی از عوامل شایع ابتلا به مواد مخدر همین دوستان و همسالان هستند.

خانواده باید با مخاطرات مواد مخدر آشنا باشد و آن را به جوان و فرزند خود منتقل کند و در کنار آن جامعه نیز باید نظارت داشته باشد.

وقتی فرد دچار اعتیاد می شود درواقع علاوه بر هزینه اقتصادی، هزینه ی جانی، ابرئیی و حیثیتی باید بپردازیم. ما در این جامعه سرنوشت و منافع مشترک داریم که اگر فردی معتاد شود درواقع همه ی جامعه آسیب می بیند؛ لذا کل جامعه مسئول است.

باید بدانیم و آگاه باشیم و با آگاهی جامعه را مصون نگه داریم اما چنانچه فردی مبتلا شد باید همه ی ما در مقابله با آن به صورت منطقی و علمی ابراز وجود و مداخله کنیم.

متاسفانه برخی از والدین نه تنها بر فرزند خود نظارت نمی کنند و آگاهانه پیشگیری نمی کنند بلکه زمانی متوجه اعتیاد او می شوند که تا حدی پیش رفته است که تغییر رفتار و تغییر چهره داده است. وقتی  هم متوجه می شود نوع رفتارش را بلد نیست و با فرزند معتادش رفتار نادرست پیشه می کند؛ مثلا با او بدرفتاری می کند، از خانه  بیرونش می کند و اوضاع را از آنچه هست بدتر هم می شود.

البته ما باید مراکزمان  را مجهز، توانمند و به روز کنیم اما نباید صرفا به امکانات، اقدامات و بودجه ی حاکمیتی اکتفا کنیم. چون ما ظرفیت هایی داریم که قائم بر پول و بودجه نیست؛ مثلا تک تک ما افراد جامعه می تئانیم در این زمینه مداخله کنیم اما متاسفانه نظارت اجتماعی ما ضعیف است. ما حتما باید امر به معروف و نهی از منکر کنیم و هیچ کس حق ندارد بگوید به من ربطی ندارد؛ هیچ پدر و مادری حق ندارد در نظارت بر فرزندش کوتاهی کند.

آناج: آقای استاندار در آستانه ی نوروز ۹۴ چنین مطرح کردند که تبریز را به شهر بدون معتاد تبدیل می کنیم و سپس اقدام به جمع آوری ضربتی معتادین در آن ایام کردند؛ لطفا در این مورد توضیح بدهید:

مردم این توان را دارند که شهر بدون معتاد بسازند

این ملت همان مردمی هستند که انقلاب به پا کردند و طاغوت را از اریکه ی قدرت به زیر کشاندند، همان مردمانی هستند که در هشت سال دفاع مقدس با دست خالی و ایمان راسخ مقابل دنیا ایستادند و یک وجب از خاکشان را به دشمن ندادند، این مردم همان هایی هستند که سختی ها و بحران های زیادی را پشت سر گذاشتند اما در مقابل سودجویان و مستکبران کمر خم نکردند. قطعا همین مردم این توان را دارند که شهر بدون معتاد بسازند

به نظر من اگر دست به دست هم داده و آگاهانه این مسئولیت را بر دوش بکشیم قطعا مشکل حل می شود؛ اما اگر هر کس ساز خود را بزند و بدون برنامه ریزی مشغول کار خودش باشد، طبیعتا با حلوا حلوا گفتن دهان شیرین نمی شود.

متاسفانه می بینیم گاه برخی چنان غرق زرق و برق و مادیات می شوند که از مسائل مهم و آسیب ها و مخاطراتی که جوانان و نوجوانان را تهدید می کنند، غافل می شوند غافل از اینکه باید بیدار بود وگرنه در خواب هر بلایی می توان سر این جامعه آورد.

مرکز ماده ۱۶ به زودی افتتاح می شود

بنابراین برای تحقق این امر باید آحاد جامعه بخصوص خانواده ها دست به دست هم بدهند. ما هم که نزدیک یک سال است این مسئولیت را بر عهده گرفته ایم، حدود ۵ ماه طول کشید تا امکانات ایجاد مرکز ماده ۱۶ را فراهم کردیم که قرار بود در سفر رئیس جمهور افتتاح شود اما میسر نشد و قرار بر این است در روزهای آینده هنگام حضور وزیر کشور در تبریز افتتاح شود.

شهر بدون گدا ظرفیت شهر بدون معتاد شدن را دارد

سال های سال موضوع ماده ۱۶ لقلقه ی زبان ها بود اما در واقعیت هیچ اتفاقی نمی افتاد اما با کمی همت توانستیم در عرض ۵ ماه به این خواسته جامه ی عمل بپوشانیم. این نشان می دهد که با همت و با پای کار آوردن امکانات می توان شهر بدون معتاد ساخت که قطعا تبریز، شهر بدون گدا، ظرفیت شهر بدون معتاد را  نیز دارد.