به گزارش آوای ورزقان به نقل از آناج، ۴ هفته از لیگ پانزدهم گذشته ولی هنوز موتور تراکتور روشن نشده است. خیلی از هواداران و کارشناسان درباره‌ی عدم نتیجه گیری تراکتور نظرات مختلفی می‌دهند که در اکثر قریب به اتفاق این بحث‌ها، بار فنی آنچنانی مشاهده نمی‌شود. ما در این مقاله سعی کرده‌ایم با یک نوشته کامل و جامع به بررسی مشکلات فنی تراکتور بپردازیم.

ابتدا در مورد سیستم ۴-۲-۳-۱ (سیستم فعلی تراکتور) صحبت می‌کنیم و توضیحاتی فنی برای یادگیری عزیزان خواننده ارائه می‌دهیم. پیدایش این سیستم تقریبا به جام جهانی ۱۹۹۸ برمی‌گردد. در آن زمان ۴-۴-۲ محبوب‌ترین و قدرتمندترین سیستم جهان محسوب می‌شد اما ماریو زاگالو، سرمربی وقت فرانسه، دست به ریسک بزرگی زد و با تغییرات این سیستم به ۴-۳-۲-۱ رسید. در حقیقت این سیستم مدل تعمیم یافته ای از سیستم ۴-۴-۲ می باشد.

از مزایای این سیستم خط دفاعی پرتعداد و به اصطلاح اتوبوسی و خط حمله ای به مثابه آتش زیر خاکستر بود. بر خلاف تصور سورپرایز بزرگ زاگالو جواب داد. حاصل این سیستم دریافت تنها ۲ گل و البته باز کردن دروازه حریفان به تعداد ۱۵ بار!! در ۷ بازی بود. باور می‌کنید؟ میانگین گل خورده چیزی نزدیک به صفر و میانگین گل زده بیشتر از ۲٫ این اولین و آخرین قهرمانی فرانسه در ادوار جام جهانی بود. عکس زیر چینش اولیه بازیکنان تیم ملی فرانسه مقابل تیم ملی برزیل در فینال این رقابت ها را نشان می‌دهد.

 

 

پس از این قهرمانی بود که تیم‌های باشگاهی و ملی زیادی تلاش کردند تا با الگوگیری از سیستم ۴-۳-۲-۱ سبک جدیدی به فوتبال خویش ببخشند ولی از آنجایی که هیچ کدام از آن ها وینگر بک‌هایی به مشابه تورام و لیزارازو و همچنین اوعجوبه‌ای به اسم زیدان نداشتند در پیاده سازی این سبک به مشکل خورده و دوباره به سیستم‌های محبوب آن دوران – ۴-۴-۲ و کاتناچو (سیستم معروف ایتالیایی سه دفاعی) – بازگشتند.

مدت زمان طولانی گذشت و این سیستم دیگر مورد استفاده هیچ تیم معروفی قرار نگرفت تا اینکه  مربیان خوش فکر آمدند و ۴-۳-۲-۱ را که خود تعمیم یافته از ۴-۴-۲ بود به ۴-۲-۳-۱ تبدیل کردند. انگار سیستم نهایی تماشاگرپسند تر بود. انعطاف پذیری بالای این سیستم باعث می‌شد که تیم در حالت دفاعی، کاملا عقب بازی کند و در حالت هجومی با حداکثر نیرو حمله کند. این همان حلقه‌ی گمشده در سیستم‌های فوتبال بود.

به زودی در سرتاسر جهان تیم‌ها و مربیان حرفه‌ای سیستم خود را به ۴-۲-۳-۱ تغییر دادند و امروز در سال ۲۰۱۵، سیستم ۴-۲-۳-۱ بروزترین و پیشرفته‌ترین و انعطاف پذیرترین سیستم جهانی است.

ناگفته نماند که منظور از انعطاف پذیری به این معناست که سیستم در حالت خنتی ۴-۲-۳-۱ می‌باشد در حالت دفاعی تبدیل به ۴-۴-۱-۱ می‌شود و در حالت هجومی نیز به آرایش ۳-۵-۲ در می‌آید. در حال حاضر تیم‌های مطرحی همچون منچستر، بایرن مونیخ، دورتموند و در گاهی مواقع رئال مادرید و همچنین تیم ملی آلمان که با همین سیستم قهرمان جام جهانی ۲۰۱۴ شد و کلی تیم دیگر در رده‌های باشگاهی و ملی از این سیستم استفاده می‌کنند.

البته وجود سیستم ۴-۲-۳-۱ همیشه باعث پیروزی نبوده و نخواهد بود. آنچه که مسلم به نظر می‌رسد این است که در حال حاضر بروزترین سیستم جهانی فوتبال ۴-۲-۳-۱ می‌باشد. البته استثناهای موفقی هم دربین تیم‌های بزرگ دنیا دیده می‌شود. بزرگترین مثال را می‌توان برای تیم‌های بارسلونا و یوونتوس نسبت داد که در فصل گذشته لیگ قهرمانان اروپا به ترتیب با سیستم‌های ۴-۳-۳ و ۴-۴-۲ لوزی تا فینال این تورنمت مهم پیش رفتند. نکته‌ی جالب اما در بین محبوبیت و انعطاف پذیری سیستم ها، بعد از ۴-۲-۳-۱ رنک اولی، ۴-۴-۲ مقام دوم را به خود اختصاص داده است. بعد از این مقدمه به بررسی تیم محبوبمان تراکتور می‌پردازیم.

همانطور که می‌دانید برای انتخاب یک سیستم، ابتدا از همه مهره مورد نیاز برای آن لازم می‌باشد. سیستم بدون مهره همانند آتش بدون گرماست. این سیستم از سه محور اصلی و گرداننده ساخته شده است. محور دو مهره‌ای هافبک دفاعی(۱)، محور سه مهره‌ای هافبک هجومی(۲) و محور تک نفره مهاجم هدف(۳).

 

 

 

۱- دو بازیکن مورد نیاز برای هافبک دفاعی حداقل باید دارای چنین شرایطی باشند که یکی از هافبک ها نقش جنگنده و تخریب کننده حمله ی حریف را ایفا کند و هافبک دیگری بیشتر روی گرفتن توپ و ارسال هر چه سریع تر آن به هافبک های هجومی تمرکز کند. یکی از علل اینکه تراکتور پارسال با این سیستم کاملا موفق بود ولی امسال ناکام بزرگ فصل تا بدینجای کار لقب گرفته همین محور می‌باشد.

پارسال با وجود و تیموریان این محور فوق‌العاده قوی ساخته شده بود. کیانی تخریبگر بود و همیشه با ارسال پاس‌های بیرون پا بدون تاخیر وظیفه‌اش را به درستی انجام می‌داد و آندرانیک با حرفه‌ای گری تمام توپ را از حریف ربوده و با پا به توپ شدن و ارسال پاس کلیدی تیم را در حالت حمله قرار می‌داد. اما امسال با وجود آگوستو و عبداله زاده محور شماره‌ی ۱ به اندازه‌ی نیاز سیستم قدرتمند نیست.

مسئله اینجاست که آگوستو بازیکن کاملی است و در عملیات تخریب حمله‌ی تیم حریف بالاترین بازده را دارد اما در امر رهبری و رساندن سریع توپ به هافبک‌های تهاجمی، به دلیل خستگی و افت انرژی و و تجربه کم، در بیشتر مواقع ناتوان نشان می‌دهد. در حقیقت آگوستو هر چقدر که در امر دفاعی موفق عمل می‌کند در رساندن سریع توپ به هافبک‌های تهاجمی دقت کمتری دارد.

در کنار وی عبداله زاده(عشوری) حضور دارند که البته هیچ کدام ازاین ها هم نمی‌توانند بازیسازی لازم را انجام دهند. بنای سیستم ۴-۲-۳-۱ بر این موضوع ساخته شده که توپ گیری از محور دوتایی توسط هافبک تخریبگر شروع شده و توسط هافبک بازیساز سریعا به هافبک‌های تهاجمی انتقال می‌یابد و منجر به ضدحمله و ایجاد موقیعت می‌شود. انتقال سریع توپ همان تکه پازل گمشده‌ی تراکتور است. زیرا در اکثر موارد آگوستو باتاخیر یا دقت کم این کار را انجام می‌دهد و عبداله زاده پاس رو به عقب را به رساندن توپ به خط جلوتر از خود ترجیح می‌دهد. همین امر دلیلی است بر اینکه زوج آگوستو – عبداله زاده گرچه در فاز دفاعی بهتر از آندو – کیانی عمل می‌کنند اما نتوانند جای خالی این دو را در فاز هجومی پر کنند.

۲- محور بعدی مربوط به محور سه مهره‌ای هافبک‌های تهاجمی می‌باشد. این سه هافبک باید بیشترین دوندگی در میدان را داشته باشند. هافبک تهاجمی وسطی باید هافبکی با خصوصیات نظیر قدرت مانور با توپ، قدرت بازیسازی بالا و همچنین قدرت دید بالا و انتقال سریع توپ باشد.

در فصل قبل معمولا احمدزاده یا نریمان جهان در این پست بازی می‌کردند و معمولا از پس وظیفه شان بر می‌آمدند همانطور که امسال نیز نریمان جهان در این پست به خوبی بازی می‌کند. اما دو مهره‌ی جناحی که به عنوان وینگر هم مورد استفاده قرار می‌گیرند باید جنگنده، گلزن، دارای قدرت سانتر و دریبل بالا و سرعت فراوان باشند.

ایان رمزی و سروش رفیعی به اندازه کافی و لازم خلاق و دریبل زن هستند ولی هیچ کدام از این دو بازیکن جنگنده و به اصطلاح خودمانی بازیکن سمجی نیستند. در سال گذشته کریمی و ثاقبی به خوبی از عهده این پست برمی آمدند. دلیل اینکه نریمان جهان مدتی نیمکت نشین کریمی شد هم نیز همین بود که نریمان جهان بازیکن جنگده ای نیست ولی کریمی و ثاقبی هر دو خصوصیات بالای جنگندگی دارند.

در حقیقت بازیکنی برای این دو پست نیاز است که هم خصوصیات یک بازیکن فیزیکی را داشته باشد و هم خصوصیات یک بازیکن فانتزی را ولی در ترکیب امروز تراکتور رامزی و رفیعی فقط بازیکن فانتزی هستند و بس.پس محور دوم تراکتور هم دارای مشکلاتی در جناحین می باشد.

۳- اما برسیم به محور سوم این سیستم، محور تک نفره مهاجم هدف .ویژگی های مورد نیاز برای کارآیی یک مهاجم در چنین سیستمی قدرت جایگیری مناسب، قدرت شوت و سرزنی بالا، قدرت فضاسازی برای هافبک های تهاجمی و البته مهم ترین ویژگی چالاکی مناسب میباشد.

پارسال تراکتور با وجود یک ادینهوی تیز و چالاک هیچ غمی نداشت و البته خود ادینهو هم به خاطر این سیستم خوش به حالش شده بود اما امسال پست مهاجم هدف به بزرگترین مشکل تراکتور تبدیل شده است.

حمزه یونس و بایرامی کند اصلا و ابدا نتوانسته اند انتظارات را برآورده کنند و البته انتظار بیشتری هم نمیتوان داشت. این دو به هیچ عنوان نمیتوانند درچنین سیستمی بدرخشند چون آن چالاکی لازم برای انجام حرکات را ندارند.لذا بحث عدم هماهنگی این دو با تیم مطرح نیست بلکه مشکل اصلی این می باشد که این دو بازیکن برای سیستم ۴-۲-۳-۱ ساخته نشده اند و هیچگاه نیمتوان این دو را برای این سیستم مهیا نمود.

همانطور که بررسی‌ها نشان می‌دهد سه محور اساسی ۴-۲-۳-۱ برای تراکتور دارای مشکلاتی میباشد. محور اول را می‌توان با گذشت زمان اصلاح کرد. محور دوم مخصوصا هافبک های کناری را می‌توان با جایگزین کردن ثاقبی و کریمی به جای رفیعی و رمزی اصلاح نمود ولی محور سوم  را با بازیکنان فعلی به هیچ عنوان نمیتوان پیشرفت داد لذا سیستم فعلی تراکتور مشکل دارد.

اگر تراکتور ضعیف بازی می‌کند مربوط به یک یا دو بازیکن نیست، بلکه مشکل از سیستم این تیم می باشد که در حال حاضر ۵ تن از بازیکنان ویژگی های کافی برای بازی در این سیستم را ندارند که البته ۲ تن (هافبک های دفاعی) با گذشت زمان این توانایی را پیدا خواهند کرد ولی بقیه هرگز با این سیستم جور نخواهند شد.

مشکلات این سیستم فقط در بازیکنان خلاصه نمیشود بلکه عوامل دیگر نیز در ضعف این سیستم تاثیر گذارند. پله‌ای بودن چمن اکثر ورزشگاه های ایران که مانع رسیدن پاس به صورت صحیح به یار جلویی می‌شود،‌ سبک دفاعی اکثر تیم ها و بازی فیزیکی و خشن و وجود حداکثر تعداد خطا در یک بازی که باعث توقف پی در پی و قطع حملات تیم توسط فشار فیزیکی میشود و عدم تسلط داور در اکثر مسابقات که منجر به خراب شدن روحیه بازیکن میگردد را میتوان از مشکلات دیگر این سیستم در ایران نام برد که معمولا در کشورهای پیشرفته وجود ندارد.

با بررسی جامع سیستم فعلی تراکتور، به عنوان کارشناس فوتبال میتوانیم دو توصیه اساسی به تونی محبوب کنیم.اگر چنانچه قصد ادامه ی این سیستم را دارد بهتر و عاقلانه‌تر است که در بازیکنان اصلی تیم تجدید نظر نموده و از ترکیبی مشابه ترکیب زیر استفاده کند:

 

 

در مورد این ترکیب لازم به ذکر است که آقایی بازیکن متعصب و ارزشمندمان با اینکه در همه‌ی بازی‌ها با جان و دل بازی می‌کند ولی این کافی نیست و در این ۴ بازی انجام شده  نشان داده که دفاع قدرتمندی نیست بطوریکه تمرکز هر ۴ تیم بر حمله از جناح چپ بوده است زیرا می‌دانند که پست اختصاصی آقایی صرف دفاع نیست لذا بردن رمزی به جایگاه اصلی خود یعنی دفاع چپ و خارج کردن آقایی از ترکیب اصلی حرکتی در جهت پیشرفت خط دفاعی می‌باشد.

تغییرات بعدی اضافه کردن ثاقبی و کریمی به جای رفیعی و رمزی به بال‌های ترکیب می‌باشد که دلیل آن در بالا به طور مفصل توضیح داده شد و همچنین این‌ دو به دلیل آماده بودن و هماهنگی با سایر بازیکنان و خود سیستم، بهتر جواب می‌دهند.

در مورد مهاجم هدف هم باید تا نیم فصل با مهرداد و حمزه بگذرانیم تا با پایان نیم فصل اول مهاجمی با توانایی بازی در این سیستم را خریداری نماییم. نوشتن بایرامی در ترکیب اصلی به جای حمزه، دو دلیل دارد. اول اینکه بایرامی به دلیل بازی کردن در کنار سامان در چند سال اخیر می‌تواند هماهنگ‌تر باشد و دوم اینکه همگان می‌دانیم که تفاوت آنچنان بارزی در سبک بازی حمزه و مهرداد وجود ندارد، پس چه بهتر که از گزینه بومی خودمان استفاده کنیم که می‌دانیم اگر در تیم جا بیافتد سالیان سال با پیراهن تراکتور برای تیم خواهد درخشید.

توصیه دوم ما به تونی تغییر سیستم بازی تراکتور به ۴-۴-۲ لوزی می‌باشد. در اینکه تونی مربی به روزی است هیچ کس شکی ندارد ولی باید این را هم پذیرفت که سیستم را باید بر اساس داشته‌هایمان بچینیم و بازیکنان فعلی تراکتور برای ترکیب ۴-۴-۲ لوزی ساخته شده‌اند. با استفاده از چنین سیستمی ترکیب به این وضعیت درمی‌آید:

 

 

در مورد سیستم ۴-۴-۲ و نقاط ضعف و قدرت آن اکثرافراد آشنایی دارند و برای این تاکتیک همین بس که این همان سیستمی است که در آن بایرامی و حمزه میتوانند ستاره‌های تیم باشند و بختیار جایگزین سامان، سروش جایگزین حمزه یا مهرداد و یکی از هافبک‌های دفاعی جایگزین آگوستو می‌شود. تونی می‌تواند در یک ماه تعطیلات لیگ سیستم جدید ۴-۴-۲ را روی تیم پیاده کرده و روند آماده سازی تیم را در مسابقات جام شهدا انجام دهد. نکته‌ی مهم و اصلی این است که ۴-۲-۳-۱ با این بازیکنان امکان پذیر نخواهد بود. حال تونی باید تصمیم بگیرد یا این سیستم با تغییر نفرات اصلی و یا سیستم ۴-۴-۲ را جایگزین کند در غیر این صورت از لحاظ فنی، تونی با تکرار این روند برف تبریز را نخواهد دید.