به گزارش آوای ورزقان به نقل از آناج، امروزه ساده ترین تکنولوژی که به وسیله ی آن می توانید در کوتاه ترین زمان ممکن و بدون محدودیت های مکانی با دنیای اطراف خود ارتباط برقرار کنید، گوشی همراه شما و اینترنت است. علاوه بر آن امکانات و فناوری های پیشرفته تری نیز در عصر حاضر وجود دارد که تمام مرزهای فرهنگی را از بین برده و پدیده ای تحت عنوان شبکه جهانی را به وجود آورده است.

علیرغم ظرفیت بالای فناوری های جدید و رفاه حاصل از آن برای بشر، انحطاط فرهنگی خطری است که تحت تاثیر موج سواری های فرهنگی برخی جوامع، بخصوص جوامع غربی و سایر عوامل ذی ربط، اکثر کشورها، بخصوص جامعه ی اسلام را تهدید می کند.

اما راهکار دفع خطر انحطاط فرهنگی چیست؟ آیا جلوگیری از ورود فناوری های روز به کشور یا ممانعت از بهره مندی مردم از فناوری های ارتباطی و شبکه های اجتماعی راهکاری درست و امکان پذیر است؟ جامعه ی اسلامی با وجود ستیز همه جانبه ی غرب و قدرت رسانه ای آن، به چه نحوی باید با شبکه ی جهانی مواجه شود؟ نقش خانواده در این میان چیست؟ … سوالاتی است که این گزارش در پی پاسخ به آنهاست؛

جواد کوهی، در این خصوص در گفت و گو با خبرنگار فرهنگی آناج، اظهار کرد: در عصر فناوری اطلاعات و ارتباطات، با ورود تکنولوژی و فناوری روز به جوامع، به دلیل امکانات و ظرفیت های بالا و جذابیت آن، مردم تا حد زیادی بدین فناوری ها روی می آورند که نه تنها نمی توان از این امر جلوگیری کرد، بلکه ممانعت از ورود این تکنولوژی ها و جلوگیری از بهره مندی مردم نیز راهکاری نادرست است؛ زیرا ما چه بخواهیم و چه نخواهیم در یک شبکه ی جهانی قرار گرفته ایم که فرار از آن ممکن نیست و باید به عنوان عضوی از جامعه ی جهانی به فکر جایابی خود در این شبکه و نحوه ی برخورد با آن باشیم و نسبت به آن برنامه ریزی کنیم.

وی افزود: البته آثار سوء فضای مجازی نیز حقیقتی غیرقابل انکار است که از آن جمله می توان به تخریب و افول فرهنگ بومی و گاه قربانی شدن ارزش ها اشاره کرد.

آثار سوء فضای مجازی ناشی از ضعف های خودمان است

کارشناس فناوری اطلاعات و ارتباطات خاطرنشان کرد: هرچند تکثر فرهنگی و از بین رفتن هویت واحد فرهنگی جوامع یکی از ویژگی های اساسی عصر اطلاعات و ارتباطات است اما آثار سوء نامبرده نیز به خودی خود به وجود نمی آید، بلکه بخشی از آن ناشی از برخی ضعف ها در درون جامعه است.

وی ادامه داد: ما نمی توانیم افراد را از استفاده تکنولوژی و فناوری بر حزر کنیم بلکه باید راهکار بیاندیشیم تا مردم از شیوه ی درست استفاده از این امکانات آگاهی یابند.

راهکار مقابله با آثار ضد فرهنگی فضای مجازی چیست؟

کوهی عنوان کرد: به نظر من اساسی ترین ضف ما در این حوزه، عدم آموزش و نبود برنامه ای هدفمند در این مورد است؛ یعنی بهتر است به جای منع کاربران یا خانواده ها از فناوری جدید، آنها را آموزش بدهیم.

فضای مجازی و شبکه های اجتماعی به عنوان پدیده های نسبتا تازه ای که بر جامعه ی اسلامی ایران نیز مثل خیلی از کشورهای دیگر چیره شده است؛ تا کنون علاوه بر تبعات اجتماعی سوء نظیر خودکشی، طلاق و غیره، تلخ کامی های فرهنگی زیادی را نیز به وجود آورده و بخش قابل توجه مردم را از خود بیگانه ساخته است.

مریم سعادت فر در خصوص تاثیر فضاهای مجازی به عنوان بعد غالب فناوری در عصر ارتباطات، خاطرنشان کرد: یکی از آثار سوء فضاهای مجازی بر فرد و جامعه مبتلا کردن آن به بحران هویتی است که به موجب آن فرد در مواجهه با فرهنگ ها و هویت های مختلف دنبال کیستی خود می گردد و نمی داند کدام یک از فرهنگ ها را درونی کند.

 وقتی مردم در هویت دینی خود دچار تردید می شوند

وی افزود: درواقع وقتی فرد در دوره ی بلاتکلیفی قرار دارد هویت دینی و حتی هویت ملی خود را نیز مورد تردید قرار می دهد و در این شرایط تردید، به آن هویتی سوق خواهد یافت که به صورت قدرتمند تر و جذاب تر عرضه می شود.

این کارشناس فرهنگی با تاکید بر نقش خانواده ها در مدیریت کاربرد فضای مجازی توضیح داد: زمانی که فرد یا جامعه از عناصر هویت ساز خود آگاهی نداشته باشد به راحتی مغلوب فرهنگ های دیگر می شود.

وی با اشاره بر بحران هویت دینی به عنوان مهمترین جنبه ی چالش های فرهنگی در ایران، تاکید کرد: والدین و خانواده وظیفه دارند، فرزندان خود را با عناصر هویتی آگاه ساخته و ارزش ها و مبانی دینی را به آنان تفهیم کنند تا هنگام ورود به دنیای بی حد و مرز اطلاعات، با تزلزل شخصیتی و فرهنگی روبرو نشود.

در سیستم آموزشی تساهل وجود دارد

سعادت فر یادآور شد: البته این وظیفه صرفا متوجه خانواده ها نیست بلکه در سیستم آموزشی ما نیز نسبت به این امور تساهل وجود دارد و ما شاهد بودیم که تا چند سال پیش عوامل مدرسه به زور گوشی ها را از دانش آموزان گرفته و برخود خشونت آمیز از خود نشان می دادند تا مثلا با ناهنجاری های فرهنگی مقابله کنند!

جبر همیشه محکوم به شکست است

وی با تاکید بر اینکه جبر همیشه محکوم به شکست است، هشدار داد: ما هرگز نمی توانیم به زور گوشی ها را از افراد بگیریم یا کامپیوتر را از خانه هاشان خارج کنیم و اگر فکر کنیم با جبر و زور می توانیم افراد را از واقعیتی به نام عصر اطلاعات و ارتباطات دور کنیم، فقط خود را به سخره گرفته ایم و نظام آموزشی یا صدا و سیما و غیره نیز بهتر است با برنامه های مدون اقدام به آموزش افراد کرده و استفاده ی بهینه از فضای مجازی را به آنها یاد بدهد.

جهانی شدن یک تز قرآنی است / باید بر موج فناوری و اطلاعات سوار شویم

زهرا کوهی نیز در رابطه با نحوه ی مواجهه ی درست با شبکه ی جهانی و فضای مجازی اظهار کرد: جهانی شدن یک تز قرآنی است و ما به عنوان جامعه ی اسلامی با تمدنی دیرین و فرهنگی غنی، به جای واهمه داشتن از فضای مجازی و تکنولوژی های روز، باید بر این موج سوار شده و بهترین استفاده را از شرایط به وجود آمده بکنیم.

وی با تاکید بر اینکه راه مقابله با یک تفکر باز کردن مشت آن است، گفت: ما باید با آگاهی از ایجاد فضای مسموم در فضای مجازی که فرهنگ و ارزش ما را مورد تهدید قرار داده است، باید به تبیین امر پرداخته و مردم خود را از آثار سوئی که در کمین آنهاست آگاه کنیم.

این مشاور خانواده گسست خانواده ها را مهمترین اثر سوء فضای مجازی دانست و افزود: متاسفانه خانواده و والدین برای رهایی از مزاحمت های فرزندان خود برایشان لوازمی چون گوشی و تبلت تهیه کرده و آنها را با دنیایی از خطرات رها می کنند، غافل از اینکه اگر این اتفاق بدون نظارت و مدیریت درست از سوی والدین اتفاق بیافتد، فرزندان برای پر کردن خلاء های عاطفی خود به همان فضای مجازی پناه می برند و حتی فرهنگ گفت و گو در خانواده نیز از بین می رود.

وی افزود: وقتی فرهنگ گفت و گو برچیده می شود دیگر مادر یا پدر از نیازها و سوالات فرزند خود خبر ندارند و دیگر فرصتی برای ارائه ی ارزش ها و هنجارها به او پیدا نمی کنند، در حالی که ناهنجاری ها و ضد ارزش های بسیاری در فضای مسموم مجازی به خورد فرزندان آنها داده می شود.

کوهی اضافه کرد: وقتی جوان ما ارزشی به نام حجاب و عفاف را در خود درونی نکرده است، قطعا در فضای مجازی به کشف حجاب دست می زند چرا که قبح زدایی از ضد ارزش ها و متزلزل کردن اعتقادات دینی افراد برنامه ی فرهنگی حساب شده ای است که توسط غرب طراحی و اجرا می شود.

امروز که دهکده ی جهانی مک لوهان به وقوع پیوسته و مرزهای فرهنگی جوامع از بین رفته است، هرکس در این میدان به نفع خود می تازد و جامعه ی اسلامی نیز با داشتن پشتوانه ی فکری فوق بشری می تواند با میدان داری آگاهانه به توسعه ی فرهنگ اسلامی در گستره ی جهانی بپردازد و نیز شایسته تر است خانواده، نظام آموزشی، سیستم دولتی و سایر افراد ذی ربط با تبعیت از قاعده ی برنامه ریزی و عمل آگاهانه، به جای مقابله با نسل جدید دوشادوش آنان در دنیای فرامرزها ورود کرده و با استفاده از فرصت پیش آمده ارزش ها را جایگزین ضد ارزش ها بکند.