به گزارش آوای ورزقان به نقل ازآناج در ۱۷ دی سال ۱۳۱۴ طی جشن فارغ‌التحصیلی دختران بی‌حجاب در دانشسرای مقدماتی رضا خان پهلوی، رسماً کشف حجاب را اعلام کرد.

 این اقدام رضا خان پس از تنها سفر خارجی‌اش به ترکیه و تحت تأثیر اقدامات غرب‌گرایانه آتاتورک انجام گرفت. پس از سفر وی به ترکیه در ایران شایعاتی درباره ممنوعیت حجاب در مدرسه‌های دخترانه پخش شد ولی در این زمان قانونی تصویب نشد.

رضا شاه قانون کشف حجاب را یک باره صادر نکرد. نخستین شایعات پیرامون قانون جدید، هنگامی پیدا شد که رضاشاه تحت تاثیر اصلاحات در افغانستان قرار گرفته بود و امان‌الله خان و ملکه ثریا، شاه و ملکه افغانستان در سال ۱۳۰۸ به ایران آمدند. ملکه افغانستان بی‌حجاب بود و جنجالی در میان روحانیون برانگیخت. آنان از رضاشاه خواستند ملکه افغانستان را در ایران مجبور به داشتن حجاب کند که رضاشاه نپذیرفت. در همین زمان شایعاتی درباره تصویب قانون منع حجاب پخش شد.

رضا شاه ترجیح می‌داد که مردم لباس متحدالشکل بپوشند، کلاه پهلوی به سر گذارند و نسبت به تقیدات دینی در زمینه حجاب سستی نشان دهند. رضا شاه که شدیداً تحت تأثیر بی‌حجابی زنان ترکیه قرار گرفته بود، این مسئله را پس از یک سال از گذشت سفر به ترکیه در آذر ۱۳۱۴ به محمود جم «رئیس‌الوزرا» چنین بازگو کرد:

«نزدیک دو سال است که این موضوع سخت فکر مرا به خود مشغول داشته‌است، خصوصاً از وقتی که به ترکیه رفتم و زن‌های آنها را دیدم که «پیچه» و «حجاب» را دور انداخته و دوش به دوش مردهایشان در کارهای مملکت به آنها کمک می‌کنند، دیگر از هر چه زن چادری است بدم آمده‌است. اصلاً چادر و چاقچور دشمن ترقی و پیشرفت مردم است. درست حکم یک دمل را پیدا کرده که باید با احتیاط به آن نیشتر زد و از بینش برد.»

بخشنامه کشف حجاب جهت تصویب رضاشاه در تاریخ ۲۷ آذر ۱۳۱۴ از طرف رئیس‌الوزرا به دربار فرستاده شد تا در اول دی دستور العمل اجرای غیر رسمی قانون کشف حجاب به تمام ولایات ایران ارسال گردد. در سال ۱۳۲۰ که رضاشاه ایران را ترک کرد اجرای قانون کشف حجاب سریعا فراموش شد. وزارت فرهنگ حکم داد از ورود زنان بی‌حجاب به دانشگاه جلوگیری شود و معلمان زن مدرسه‌ها و استادان زن دانشگاه‌ها مجبور شدند با حجاب به کلاس درس بروند. در تهران و سایر شهرها دختران دانش‌آموز و زنان به خاطر نداشتن حجاب مورد آزار و اذیت قرار گرفتند.

دیدگاه مقام معظم رهبری درباره حجاب

یکى از جنایات بزرگ رژیم طاغوت، همین مسئله‌ى هفده دى هست. کشف حجاب، از بین بردن آن حائل و فاصله‌اى که در اسلام میان دو جنس قرار داده شده است – که این براى سلامت زن و سلامت مرد است؛ براى سلامت جامعه است – تا همان بلائى که بر سر زن در جوامع غربى آمد، بر سر زن مسلمان ایرانى بیاورند. این اقدام را با چماق، رضاخان در داخل کشور انجام داد.

زن غربى با ورود در منجلاب فساد، دستاوردش نابودى خانواده بود. اینجور نبود که زن با برداشتن حجاب در میدان علم یا در میدان سیاست یا در میدان فعالیتهاى اجتماعى پیشرفت کند؛ همه‌ى اینها با حفظ حجاب و عفت ممکن بود و ما در نظام اسلامى این را تجربه کردیم. برداشتن حجاب، مقدمه‌اى براى برداشتن عفت بود؛ براى برداشتن حیا در جامعه‌ى اسلامى بود؛ براى سرگرم کردن مردم به عامل بسیار قوى و نیرومند جنسى بود؛ براى اینکه از همه‌ى کارهاى دیگر بمانند؛ و یک مدتى هم موفق شدند، اما ایمان عمیق ملت ایران نگذاشت. زنهاى مسلمان ما با وجود سختگیریها در طول زمان، در مقابل این فشار سرکوبگر مقاومت کردند؛ بعد از رفتن رضاخان به نحوى، در زمان خود او به نحوى، در طول دوران بقیه‌ى طاغوت هم به نحوى. لذا در همان دیماه ۱۳۵۶، روز هفدهم دیماه در مشهد، یک اجتماع عظیمى، تظاهراتى از زنان مسلمان با شعار «حفظ حجاب» راه افتاد. ما آنوقت در تبعید بودیم؛ خبر آن را شنیدیم که زنان مؤمن و مسلمان و شجاع یک چنین حرکتى را به راه انداختند. این، گوشه‌اى از فجایع رژیم طاغوت بود؛ نابود کردن آرمانهاى دینى، ارزشهاى اخلاقى، پیشرفتهاى اقتصادى، عزت بین‌المللى و خلاصه بر باد دادن سرمایه‌هاى یک ملت جزو کارهائى بود که آن رژیم طاغوت و سیاهکار انجام داد.

بیانات در دیدار مردم قم در سالروز قیام ۱۹ دی‌ماه‌  ۱۹/۱۰/۸۶

***

خوشبختانه زنان جامعه‌ى ما حقاً و انصافاً نه فقط در انقلاب ما، بلکه از گذشته هم همین جور بوده است؛ زنان متدین ما در میدانهاى گوناگون و در همه‌ى قضایا جزو پیشروان بودند. قبل از شروع مبارزات تند مشروطیت، زنها در میدان بودند. در یک برهه‌اى، مبارزات مشروطیت آرام بود؛ بعد شدت پیدا کرد، که همه وارد شدند. آن وقتى که هنوز همه وارد نشده بودند و در واقع فقط یک عده‌اى از علما و خواص دنبال این قضایا بودند، زنها بلند شدند، یک اجتماعى تشکیل دادند، آمدند اینجا سر راه حاکم و زمامدار وقت را گرفتند، او از دست اینها فرار کرد، رفت در کاخش مخفى شد! رفتند آن طرف، فراش‌باشى‌هاى دستگاه حکومت، اینها را کتک زدند. آن زمان با چادر و چاقچور وارد میدان شده بودند. اکثر قریب به همه‌ى شماها چاقچور را ندیده‌اید. چادر و چاقچور و روبند، نوع بسته‌ى حجاب اسلامى – ایرانى بود. با آن حالت، اینها وارد این میدان شدند. حالا یک عده‌اى خیال میکنند زن تا وقتى که بى‌حجاب نباشد، بى‌اخلاق نباشد، نمیتواند در میدانهاى گوناگونِ اجتماعى و سیاسى وارد شود. در همین انقلاب خود ما، در بعضى از نقاط کشور، زنها زودتر از مردها اجتماع راه انداختند، در خیابانها حرکت راه انداختند و مقابله کردند؛ که ما اطلاع قطعى داریم. در دوران انقلاب همین جور، در مبارزات گوناگون بعد از پیروزى انقلاب همین جور، در جنگ تحمیلى همین جور.

حجاب مایه‌ى تشخص و آزادى زن است؛ برخلاف تبلیغات ابلهانه و ظاهربینانه‌ى مادیگرایان، مایه‌ى اسارت زن نیست. زن با برداشتن حجابهاى خود، با عریان کردن آن چیزى که خداى متعال و طبیعت پنهان بودن آن را از او خواسته، خودش را کوچک میکند، خودش را سبک میکند، خودش را کم‌ارزش میکند. حجاب وقار است، متانت است، ارزشگذارى زن است، سنگین شدن کفه‌ى آبرو و احترام اوست؛ این را باید خیلى قدر دانست و از اسلام باید به خاطر مسئله‌ى حجاب تشکر کرد؛ این جزو نعمتهاى الهى است.

بیانات در سالروز ولادت حضرت فاطمه زهرا(س) ۲۳/۲/۹۱

***

اسلام به خانواده اهمیت مى‌دهد. تمام دعواى امروزِ بلندگوها و بوقهاى تبلیغاتىِ غربى با مسلمین هم بر سرِ همین است. شما ببینید که در مقابل «حجاب» چه حساسیتى نشان مى‌دهند! این حجاب اگر در جمهورى اسلامى باشد، آن را زشت مى‌شمارند. اگر در دانشگاههاى کشورهاى عربى باشد، که دختران جوانِ دانشجو، با معرفت و آگاهى و با میل و اختیار خود به‌حجاب روى آورده‌اند، حسّاسیت نشان مى‌دهند. اگر در بین احزاب سیاسى باشد، حسّاسیت نشان مى‌دهند. اگر در مدارس و حتّى دبستانهاى کشورهاى خودشان هم باشد – با این‌که زیردست خودشان است – حسّاسیت نشان مى‌دهند. پس، نقطه دعوا در این‌جاست. البته در تبلیغاتشان، دائم فریاد مى‌زنند که حقّ زن در اسلام یا در جمهورى اسلامى، پایمال شده است. خودشان هم به این قضیه اعتقادى ندارند و مى‌دانند که حقّ زن در جمهورى اسلامى تضعیف نشده ، بلکه تقویت شده است. شما نگاه کنید و ببینید که تعداد محصّلین و دانشجویان زن – دختران تحصیل کننده در مراکز عالى – امروز در ایران بیشتر است یا در دوران حکومت طواغیت بیشتر بود؟ مى‌بینید که امروز بیشتر است. تعداد دانشجویانِ دخترِ برجسته و داراى نمره اوّل در تحصیلات، امروز بیشتر است یا در آن زمان بیشتر بود؟ مى‌بینید که امروز بیشتر است. عده زنانى که در مراکز پزشکى و درمانى و در مراکز گوناگون علمى در این کشور مشغول کار و تحقیق هستند، امروز بیشتر است یا آن روز بیشتر بود؟ مى‌بینید که امروز بیشتر است. عده زنانى که در صحنه سیاست کشور و در عرصه‌هاى مجامع بین‌المللى حضور قدرتمند پیدا مى‌کنند و در آن‌جا از حقوق و نظرات این کشور و این ملت – که کشور خود و ملت خودشان است – دفاع مى‌کنند، امروز بیشتر است یا آن روز بیشتر بود؟ مى‌بینید که امروز بیشتر است. آن روز زنان با هیأتهاى مختلف به مسافرتهاى گوناگونى مى‌رفتند؛ اما تشریفاتى بود. براى هوسرانى و نشان دادن سر و کول خودشان به این و آن بود. لکن زن مسلمان امروز، در مجامع جهانى، در کنفرانسهاى گوناگون جهانى، در مراکز علمى و در دانشگاهها، حضور علمى یا سیاسى یا خدماتى دارد. اینها ارزش دارد.

خانمهاى باسوادِ مسلمانِ مؤمنِ درسخوانى که یا مشغول تحصیلند و یا در دانشگاهها بهترین علوم را دربالاترین مدارج تدریس مى‌کنند، زیادند و این براى نظام اسلامى مایه افتخار است. خانمهایى هستند که بحمدللَّه بالاترین تخصّصها را در پزشکى و در علوم گوناگون – در زمینه علوم انسانى، در زمینه علوم تجربى‌و در زمینه علومِ گوناگونِ دیگر دارند. خانمهایى هستند که در زمینه علوم دینى پیشرفت کرده و به مراتب بالا رسیده‌اند. یک روز یک خانم بزرگوار در ایران – در اصفهان – بود، به نام «بانوى اصفهانى(۴)» که خانم بسیار عالى‌مقامى بود. مجتهده و عارف و فقیه بود. اما فقط او بود. امروز، بحمداللَّه دختران جوانى که در آینده نه چندان دور به مقامات عالى علمى، فقهى و فلسفى مى‌رسند، بسیارند. اینها افتخار نظام اسلامى هستند؛ و پیشرفت زن یعنى این.

غرب مى‌خواهد فرهنگ خود را بر همه جا حاکم کند. فرهنگ غرب، برهنگى است. البته به شما عرض کنم که این برهنگى، این فساد و بى بندو بارى و این شکل فضاحت‌آمیزى که بعضى از زنان در بسیارى از کشورهاى غربى دارند، بحمداللَّه در خودِ غرب نیز همه‌گیر نیست. این، کارى است که بر اثر تبلیغاتِ غلطِ خودِ آنها، روزبه‌روز افزایش پیدا مى‌کند. و الاّ حتى تا چهل، پنجاه سال پیش، در خودِ کشورهاى غربى، به این شدّت نبود. آنها مى‌خواهند همان فساد و بى‌بندوبارى را که خودشان گرفتارش شده‌اند، به کشورهاى اسلامى هم صادر کنند. ولى ما این را نمى‌خواهیم. این، براى زندگى اجتماعى مضرّ است و براى آنها هم مضرّ است. هر جا باشد، مضرّ است. روش اسلامى براى ما بهترین است. زنان ما در طول حوادث انقلاب و بعد از انقلاب تا امروز، نشان داده‌اند که در آن چیزهایى که معیار واقعى زندگى و ارزش و برجستگى آنهاست، در سطوح عالى قرار دارند. مادرى که فرزندان خود را در راه خدا و در راه هدف – هدفى که براى او مقدّس است و پیشِ خدا هم مقدّس است – تقدیم مى‌کند و خم به ابرو نمى‌آورد، یک عمل برجسته انجام داده است و این امر کوچکى نیست.این را با هر معیار و میزانى اندازه‌گیرى کنید، با عظمت است. زن جوانى که حرمت همسرش و خودش را به مدت ده، یازده سال که همسرش در زندانهاى دشمن اسیر بوده، باکمال عفّت و سربلندى و پاکدامنى حفظ کرده است، آیا کارش ارزش نیست؟! اینها ارزشند.

بیانات در  دیدار جمعی از پرستاران ۲۰/۷/۷۳

***

حجاب برتر که شما اشاره کردید – که مراد همین چادر ایرانىِ خود ماست – حقیقتاً حجاب برتر است؛ هیچ تردیدى در این نباید داشت. البته من هیچ وقت نگفتم که چادر را در جایى اجبارى کنند؛ اما همیشه گفته‌ام که چادر یک حجاب ایرانى است و زن ایرانى این را انتخاب کرده و خوب حجابى هم هست و مى‌تواند کاملاً حفاظ و حجاب داشته باشد. حالا بعضیها هستند که از هرچه ایرانى و خودى است، ناراحتند و دلشان را مى‌زند؛ دلشان مى‌خواهد سراغ چیزهایى بروند که از خودى بودن دورتر است! به‌هرحال اگر حجاب را حفظ کنند، باز هم خلاف شرعى انجام نداده‌اند؛ منتها چیز بهترى را از دست داده‌اند.

در محیط دانشگاه خودتان، در نشریات خودتان، با نشریات زن – که الان در ایران چند نشریه‌ى مربوط به زنان وجود دارد – با دیگر نشریات رایج صحبت کنید، چیزهایى بنویسید، پخش کنید، در جامعه فکر را بپراکنید؛ منتها با استدلال، با منطق. بهترین راه تأمین حجاب هم همین است که با منطق برخورد شود. البته اگر چیزى جزو مقرّرات شد و کسى برخلاف آن مقرّرات رفتار کرد، ممکن است قوانینى وجود داشته باشد که دولت برخورد کند؛ که لابد هم مى‌کند. درعین‌حال آن چیزى که در اساس لازم است و مهمتر از همه است، این است که شما ذهن این دختر جوان، یا این زن جوان را – که عمده هم خانمهاى جوان هستند – با اهمیت حجاب آشنا کنید؛ یعنى به او تفهیم کنید که حجاب از لحاظ شرعى و از لحاظ منطقى این است. در ذهن او، استدلال صحیح را در مورد رعایت حجاب راسخ کنید. امیدواریم که ان‌شاءاللَّه روزبه‌روز بهتر شود. البته یکى از عواملى هم که در این زمینه تأثیرات منفى دارد، برخى از این فیلمهایى است که بعضى از زندگیهاى غربى را در دسترس همه مى‌گذارد. اینها در سُست کردن ذهنیّت مردم نسبت به مسأله‌ى حجاب بى‌تأثیر نیست. البته نسبت به پخش این فیلمها هم باید تذکّراتى داده شود.

بیانات در جلسه پرسش و پاسخ مدیران مسئول و سر دبیران نشریات دانشجویی ۴/۱۲/۷۷

 در گناه کشف حجاب مدرن شریک نشویم!

در پی عدم تخصیص بودجه مستقل برای اجرای قانون حجاب و عفاف، در لایحه پیشنهادی بودجه سال آینده، اتخاذ برخی مواضع از سوی مسئولان دستگاه‌های دولتی و موکول کردن اجرای این قانون به سلیقه مدیران دستگاه‌ها، به بهانه موظف بودن تمام دستگاه‌ها در این رابطه، موج جدیدی از نگرانی‌ها میان افکار عمومی به وجود آمده است. این بی‌اعتقادی به بودجه عفاف و حجاب در دولت در حالی است که کشورهایی همچون امریکا در بودجه سالانه خود ۷۵ میلیون دلار برای مطالعات و برنامه‌ریزی ضد فرهنگی علیه ایران اختصاص داده‌اند.

۱۳ دی ماه نهمین سالگرد تصویب طرح حجاب و عفاف از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی بود. مصوبه‌ای که طی آن ۲۷ دستگاه مسئول توسعه و تعمیق فرهنگ عفاف و حجاب در جامعه شدند. بین این روز و ۱۷ دی ماه که سالروز صدور فرمان استعماری کشف حجاب از سوی رضاخان است، می‌تواند فرصت مناسبی برای مطالعه چرایی مسکوت ماندن این قانون و نگاه ظاهری و فانتزی به آن باشد.

وضعیت حجاب در کشور متأثر از بسیاری از عوامل است که یکی از آنها عوامل محیطی است. این بخش از عوامل، دقیقاً در محدوده وظایف دستگاه‌های اشاره شده در قانون حجاب و عفاف قرار می‌گیرند. علاوه بر این وظایف دستگاه‌های یاد شده در قانون به هم وابسته‌اند و غفلت در اجرا از سوی یکی از دستگاه‌ها عملکرد سایر دستگاه‌ها را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. به طوری که ورود نیروی انتظامی ‌برای اجرای ۲۱ مأموریت قانونی خود در حوزه گسترش حجاب و عفاف، در غیاب کارنامه قابل دفاع وزارتخانه‌های ارشاد، آموزش و پرورش، بازرگانی، صدا و سیما و… بازخوردهای متفاوتی داشت و به اندازه کافی نتوانست اثرگذار باشد. در صورتی که برخورد مؤثر و به قول رئیس‌جمهور به دور از افراط و تفریط انتظامی با مخلین آرامش اجتماعی می‌توانست در کنار سایر فعالیت‌های فرهنگی از قبیل تأمین پوشش اسلامی، نهادینه‌کردن موضوع عفاف در افراد جامعه از طریق کتاب‌های درسی، فیلم و… مثمرثمر باشد.

بودجه مقصر بزرگ بی حجابی

اما تمام این کم‌کاری‌ها به گردن عدم تخصیص بودجه می‌افتاد. زیرا این قانون هیچ‌گاه بودجه مستقلی نداشته و بودجه فرهنگ عفاف و حجاب از محل بودجه‌های فرهنگی تأمین می‌شد. (ودر مواردی به موضوعات مهم‌تری اختصاص می‌یافت!)

این در حالی است که اجرای طرح حجاب و عفاف یک مطالبه عمومی از دستگاه‌های اجرایی است. بنابراین سال‌ها است در صدر فهرست برنامه‌های دولت‌ها قرار می‌گیرد تا نظر ولی‌نعمتان انقلاب اسلامی را جلب کنند. اما بی‌توجهی به این مقوله در اجرا که به موازات افزایش فعالیت‌های برون‌مرزی در تاختن به حجاب و عفاف صورت می‌گیرد، آشفته بازار فرهنگی را رقم زده است که هیچ نهادی تمایل به ساماندهی آن ندارد. در سال گذشته یکی از بهانه‌هایی که دستگاه‌های متولی موضوع عفاف و حجاب برای اجرایی نکردن آن مطرح می‌کردند، این بود که بودجه‌ای برای اجرای مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی ندارند و انتظار می‌رفت دولت یازدهم در بودجه‌های فرهنگی خود ردیف بودجه‌ای را به این موضوع اختصاص دهد که متأسفانه محقق نشد.

پیش از این وزیر کشور در آخرین اظهارات خود در خصوص اجرایی نشدن طرح عفاف و حجاب مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی دلایلی را ذکر کرده بود که از آن جمله عدم ضمانت اجرایی قوی، نداشتن متولی و همچنین نداشتن اعتبارات بود.

صحبت‌های اخیر و تأکیدات مسئولان در حوزه عفاف و حجاب در کلام باعث شده بود این انتظار ایجاد شود که وقتی پای عمل می‌رسد مسئولان کوتاهی نکنند و حداقل بخشی از بودجه را در سال آینده به ترویج عفاف و حجاب اختصاص دهند.

یعنی از یک طرف خودمان در مورد بی‌نظمی در حوزه حجاب و عفاف گزارش می‌دهیم، از سویی دیگر هیچ بودجه‌ای برای آن در نظر نمی‌گیریم.

 تخصیص اعتبار برای مد و لباس در بودجه سال ۹۴

علی مرادخانی در افتتاحیه هفتمین نمایشگاه عفاف و حجاب گفت: در بودجه سال ۹۴ ما بخشی را به عنوان بودجه مد و لباس به دولت پیشنهاد دادیم تا این حوزه جایگاه خود را در بودجه کشور نیز حفظ کند و اقدامی برای زیرسازی فرهنگی در کشور انجام شود.

وی اظهار داشت: هویت ما لباس ماست و هر جامعه‌ای که به آن وارد شویم طرز تفکر مردم آن را در لباس آنها می‌توانیم ببینیم. اینگونه فعالیت‌ها نیاز به حمایت دارد تا بخش خصوصی نیز بتواند فعالیت‌های خود را گسترش دهد.  وی افزود:  باید جلساتی برگزار شود تا هدف از برگزاری این نمایشگاه‌ها را مشخص کنیم و ببینیم به کجا خواهیم رسید و تاکنون برگزاری این نمایشگاه‌ها چقدر توانسته است ما را به اهداف خودمان نزدیک کند.  معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: ماندگار شدن تولید‌کنندگان و طراحان در عرصه مد و لباس یک وظیفه است که تمام مسئولان باید به آن دقت کنند و ما نیز به عنوان متولی این کار‌گروه این حمایت‌ها را انجام خواهیم داد و از هیچ اقدامی دریغ نمی‌کنیم.  مرادخانی با بیان اینکه اینگونه نمایشگاه‌ها نباید تنها در تهران برگزار شود، گفت: استان‌های سراسر کشور نیز باید از این اقدامات استفاده کنند و نباید تنها نمایشگاه‌ها در تهران برگزار شود و باید چند عمل جریان‌ساز به صورت جدی در این زمینه صورت بگیرد تا تمام مردم بتوانند از این نمایشگاه‌ها بازدید کنند.  وی تصریح کرد: ما به یک همگرایی در حوزه کشورهای اسلامی نیاز داریم تا بتوانیم تجارب خود را در این زمینه با هم مبادله کنیم.

اکنون مشخص نیست، بودجه ۲ میلیاردی که برای مد و لباس در لایحه بودجه سال ۹۴ تخصیص داده شده همان بودجه مربوط به حجاب و عفاف است یا…