به گزارش آوای ورزقان به نقل از آناج، وقتی اولین مسجد به فرمان پیامبر اسلام(ص) در مدینه ساخته شد، به مرکزی جهت تصمیم گیری و بحث و بررسی امور مسلمانان از جمله امور دینی و سیاسی تبدیل شد؛ به طوری که تمام حرکات مهم مسلمین در زمینه های متعدد از مکانی به نام مسجد شروع و هدایت می شد.

پس از گذشت سال‌ها و در زمان امامان معصوم(ع) نیز مساجد به عنوان مراکز جریان سازی به حساب می آمدند و ایراد خطبه های مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و برگزاری جلسات بحث و گفت‌وگو بین یاران اهل بیت(ع) نشان از این است که از ابتدا مسجد نه صرفا برای اقامه‌ی نماز بلکه ملجاء عبادی، سیاسی ، علمی و فرهنگی مسلمین بوده است.

در تاریخ معاصر نیز با بررسی شکل گیری جریانات انقلاب اسلامی و همچنین چالش های دوران دفاع مقدس، به وضوح می توان به نقش برجسته‌ی مساجد به عنوان ظرفیتی قابل توجه برای جریان سازی و هدایت حرکت های مردمی پی برد. به طوری که در زمان شکل گیری انقلاب اسلامی و پس از پیروزی آن، پایگاه های مساجد مهمترین مرکز فعالیت ها و تصمیم گیری های گروه های انقلابی متعهد و جوانان پیرو خط امام به شمار می رفت و غالب حرکت های مردمی، تظاهرات و راهپیمایی ها در مساجد کلید می خورد و از همه مهم‌تر تربیت نیروهای متعهد در همین پایگاه ها اتفاق می افتاد.

با این وجود با گذشت سال ها از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، بی رونقی مساجد یکی از مسائل قابل تامل به حساب می آید که می توان گفت در عواملی چون تغییر کارکردهای مساجد، حضور کمرنگ جوانان و بی اعتنایی مسئولین امر به مسجد به عنوان ظرفیت بالقوه‌ی پیشبرد امور جامعه، ریشه دارد.

همان طور که پیشتر مطرح کردیم در طول تاریخ و در دوره های متعدد ظرفیت جریان سازی، شکل گیری و هدایت حرکت های اجتماعی در مساجد به اثبات رسیده است لکن امروزه با تقلیل کارکرد آن به برپایی نمازهای یومیه، شاهد نوعی ظرفیت سوزی هستیم؛ غافل از اینکه این مکان مقدس نه صرفا برای برپایی نمازهای جماعت (که آنهم امروزه در برخی محله ها به تعطیلی می گراید) بلکه قابلیت بنای حکومت اسلامی را در خود نشان داده است. لذا یکی از راهکارهای مهم رونق بخشی به مساجد، احیای کارکردهای فرهنگی، سیاسی و حتی اجتماعی و اقتصادی آن است.

هیچ قابل انکار نیست که در این مکان های مقدس می توان به برپایی جلسات هم اندیشی، گفتمان های علمی، تبیین مسائل سیاسی و حتی تشکیل گروه های اقتصادی همت گمارد؛ چنانچه پیش از این با برقراری صندوق های قرض الحسنه ، بسیاری از مشکلات اقتصادی نیازمندان رفع و گاه راه اندازی کارگاه های کوچک تولیدی اتفاق می افتاد؛ در حالی که در جامعه‌ی امروز مهمترین و اساسی ترین مساله‌ی روز کشور با عنوان “اقتصاد مقاومتی” هنوز به مساجد راه نیافته است.

حضور کمرنگ جوانان عامل مهم دیگری است که بر بی رونقی مساجد دامن می زند و این نیز بی ارتباط به مطالب فوق نیست؛ چرا که بی شک جوان تنوع طلب، زیباپسند و کنجکاو امروز اهل نشستن پای سخنان مربوط به صرف احکام نماز و غسل نیست، جوان امروز حدیث و روایت را بدون استدلال عقلی نمی پذیرد و دیگر اشتیاق به بهشت یا ترس از جهنم او را به مسجد نمی کشاند (که البته این نیز به نوعی جای تاسف دارد) زیرا تحت تاثیر پیشرفت فناوری و اطلاعات و نیز در اثر بسیاری از شبهه پراکنی ها و جوسازی های فرهنگی و روانی، بسیاری از امور از سوی جوانان مورد سوال است که می توان در مسجد بدان ها پاسخ گفت.

به عبارت دیگر تنها منبع اطلاعاتی و علمی جوان امروز روحانی محل نیست بلکه بسیاری از منابع پیشرفته‌ی دیگر را در اختیار دارد و این درحالی است که متاسفانه روحانیون و امامان جماعت حاضر درمساجد با دو نقص بزرگی روبرو هستند که یکی عدم مخاطب شناسی و دیگری به روز نبودن اطلاعاتی است؛ متاسفانه مبلغان و روحانیون از طبع تنوع گرایی و کنجکاوی جوانان و نوجوانان و حتی نیازهای آن در این دوره‌ی سنی آگاه نیستند و شاید برای همین است که به سطح بالاتر و متفاوت تری از بیان احکام غسل فراتر نمی روند.

پرواضح است که برای جذب جوانان به مساجد باید جذابیت این مکان مقدس را بالا برد و آن را به نوعی مطابق با نیازهای جوانان شکل داد؛ نیاز به عنوان سائقی برای انسان مطرح است و او را به هرسویی که به رفع آن بیانجامد، سوق خواهد داد و اگر نیاز جوانان در مساجد طرح شده و روزنه‌ی امیدی برای رفع آن نیازها ایجاد شود قطعا به سمت آن روی می آورند.

سومین عاملی که در حال حاضر قابل توجه می باشد، مشاهده ی نوعی بی اعتنایی از سوی متولیان دولتی بخصوص مسئولین فرهنگی به ظرفیت های مساجد است؛ هرچند منار ساختن و جلوه های زیبا بخشیدن به نمای مسجدها امری شایسته است اما امروز جهت بنای تفکر اسلامی اصیل، ضورت سرمایه گذاری در مساجد به عینه به چشم می خورد؛ وگرنه هزینه های میلیاردی و نماسازی های فاخر برای مساجد، مادامی که خالی باشند، طرفی از مشکلات جامعه‌ی اسلامی نخواهد بست؛ لذا توجه متولیان امر به ظرفیت های مساجد و برنامه ریزی های کارشناسی جهت استفاده از آن امری ضروری است.