به گزارش آوای ورزقان به نقل ازتبریزبیدار،در زمان شیخ محمد خیابانی، اوضاع جهان اسلام و بالاخص ایران به خاطر دخالت‏ های بیگانگان از جمله روسیه، انگلیس و آلمان بسیار آشفته و تأسف ‏انگیز بود. در این حال، شیخ محمد خیابانی، روحانی دلاور و آذربایجانی برای قطع ایادی استعمار و مبارزه با بیگانگان و ستمکاران داخلی، در هفدهم اسفند ۱۲۹۵ش برابر با ۱۴ جمادی‏ الاول ۱۳۳۵ق حزب دموکرات تبریز را به وجود آورد. خیابانی، سازمان سیاسی خود را دموکرات ملی، و آذربایجان را آزادستان نامید. با وجود اینکه قیام خیابانی، شوروی‏ها را به وسوسه انداخته بود، ولی طولی نکشید که دریافتند رهبر نهضت نه تنها روی خوش به آن‏ها نشان نمی‏دهد بلکه نسبت به پیاده شدن قوای شوروی در بندر انزلی سخت معترض است.

خیابانی در این هنگام دوستان آزادی‏خواه و مبارز خود را که اغلب دموکرات نامیده می‏ شدند گرد آورد و کمیته‏ ای تشکیل داد و درباره وضع پیش آمده، به تصمیم ‏گیری و سیاست‏ گذاری پرداخت. شیخ محمد خیابانی، نمایندگان فرقه دموکرات و دیگر آزادی‏خواهان را از سراسر آذربایجان به تبریز دعوت کرد و تشکیلات فرقه دموکرات که از پنج سال قبل تعطیل شده بود، دوباره تاسیس شد.

ای ایران لایموت سرت را بلند دارد و زنده و پاینده باش

 

ایران را ایرانی باید آزاد کند

 

لازمه شرافت یک ملت استقلال است

 

آزادی مستلزم مساوات است: در برابر قانون همه برابریم

آذربایجان جزو لاینفک خاک ایران است

 

روح ملت فدای هیچ کس نیست. ارواح خادمین ملت باید فدای ملت شود

 

لقمه خارداری باشید تا دیگران نتوانند شمار را ببلعند

 

برضد زمانه راه رفتن غلط و محال است

 

هرملتی که ترقی را با نظرهای لاقید و بی‌علاقه ملاحظه نماید دچار هلاکت خواهد شد

 

بنام هر اکثریتی نمی‌توان حکم قطعی داد

 

نه ممکن است تاریخ را فریب داد و نه ممکن است زمان را از مسیر سریع خودش بازداشت

 

بر روی خرابه‌های دیروز باید عمارت فردا را بلند کرد

 

ملتی که از مرگ نترسد هرگز نمی‌میرد

 

من فرزند انقلاب مشروطیت ایرانم، کشته شدن را به تسلیم ترجیح می‌دهم

 

تبریز قصد کعبه‌ای را نکرده است، بلکه خود کعبه آزادیخواهان است

 

آزادیخواهان برضد دولتی قیام کرده‌اند که به پشتیبانی بیگانگان می خواهد در سراسر ایران یک رژیم علنی استبداد و ارتجاع تاسیس کند و ما به هر قیمتی که تمام شود باید ایران را آزاد کنیم و این دوره مشئوم و این دوره ادبار و فلاکت را خاتمه دهیم

منبع: نهضت آزادیستان و شهید شیخ محمد خیابانی/ سیدهادی خسروشاهی/مرکز اسناد انقلاب اسلامی/خرداد ۱۳۹۰