به گزارش آوای ورزقان به نقل ازآناج،صنعت کفش تبریز در طی حدود یک قرن فعالیت پرفراز و نشیب خود، رونق بخش اقتصاد غیر نفتی ایران بوده‌است اما اکنون با مشکلاتی دست و پنجه نرم می کند که به نظر می رسد نجات آن از مرگ حتی با میلیاردها تومان ممکن نباشد.

واحدهای تولید کننده چرم و کفش تبریز در حالی که می توانستند هرکدام سفیر ایرانیان در جای جای دنیا باشند به نوبت به کما می‌روند تا دیگر جز نام و نشان و خاطره ای در آلبوم صنعت این خطه، چیز دیگری به یادگار نگذارند.

نام های آشنای جای مانده در صنعت کفش همچون اصل نژاد، مرغوب و غفاری هر کدام حکایت مردانی است کارگاهاشان می‌توانست پرچمی از سرافرازی و نمادی از توانمندی باشد اما این مراکز به جای اینکه تبدیل به برند های جهانی شوند روزبه‌روز بی‌نام‌ و نشان تر می‌شوند.

واحدهای چرم و کفش تبریز در حالی یک به یک و در مقابل چشم دولت‌مردان و نمایندگان متعهد و دلسوز به رکود می روند که کشورهای دیگری همچون چین، ترکیه و حتی پاکستان توانمندسازی واحدهای مشابه را در دستور کار خود قرار داده اند و امروز و در روز هایی که مقام معظم رهبری به اقتصاد مقاومتی فرمان میدهند و تولید، همه نشسته‌اند و ناله می‌کنند و توپ را در زمین دیگری می‌اندازند.

چشم‌بادامی ها همه چیز را بردند حتی صنعت آبا واجدادی ما را!

واردات در طی ۱۰ سال گذشته همواره مورد انتقاد کارشناسان اقتصادی بوده است. به روایت بازار از صنایع دستی گرفته تا میوه و برنج و گوشت همه و همه از کشورهای دیگر وارد می شوند و کشاورزان و تولید کنندگان ایرانی را کلافه کرده اند.

طی این ۱۰ سال بسیاری از کارخانه های تولید کوچک بسته شد و کارخانه های بزرگ رو به ورشکستگی هستند و کشاورزان نیز در فکر فروش زمین ها و کوچ به شهرها هستند.

چین اما مدت زمانی  است که جای پای خود را در اقتصاد ایران محکم کرده است. به طور دقیق تر درست از روی کار امدن دولت محمود احمدی نژاد بود که پای چینی ها به بازار ایران باز شد.

تحریم های ایران برای هیچ کشوری که سود نداشته باشد برای چشم بادامی ها همواره سودآور بوده است.شنیده های آناج حاکی از این است که  میزان واردات کالای چینی به ایران در حالی رخ داده است که در سال ۹۱، ایران تنها ۴میلیارد و ۸۲۷میلیون دلار صادرات به چین داشته است و ۸  برابر ارزش این صادرات ایران، فقط از طریق قاچاق وارد ایران شده‌است.

کفش تبریز که همواره به‌عنوان برند در بازارهای کشور و همچنین جهان مطرح بوده است این روزها به دلیل وضعیت نا به سامان بازار  و واردات بی رویه رو به نابودی است.

کمبود مواد اولیه و مشکلات گمرکی و امور مالیاتی مواردی است که تولیدکنندگان از آن ناراضی بوده و از سوی دیگر نیز ورود کفش‌های چینی و ترکیه‌ای وضعیت این بازار را با آشفتگی‌هایی مواجه کرده است.

در گذشته نه چندان دور حدود ۶۰۰۰۰ نفر در آذربایجان به تولید کفش مشغول بوده‌اند و ۶۰ درصد کفش ایران در تبریز و استان آذربایجان شرقی تولید می‌شده است اما این صنعت در سایه‌ی الطاف بی‌کران مسئولان دلسوز کشوری و استانی رو به نابودی گذاشته است.

افول صنعت و هنر کفش دست‌دوز در سایه‌یِ بی‌توجهی مسئولین

جواد حسین نژاد ،رئیس اتحادیه کفاشان  در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی آناج در خصوص تعداد و وضعیت تولید کنندگان کفشِ استان گفت: در این اتحادیه ۲۸۰۰ واحد صنفی دارای  پروانه کسب و حدود  ۱۵۰۰ واحد صنفی با پروانه دردست اقدام و    ۱۰۰۰واحد تولیدی خانگی مشغول فعالیت هستند. کفش دستی تبریز در دهه ۴۰، ۵۰ و۶۰ بدلیل استفاده از مواد اولیه مرغوب که از بازارهای داخلی و خارجی بخصوص از کشور های اروپایی تامین می‌شد  از رونق خیلی خوبی برخوردار بود، اما با شروع دهه ۷۰ و با وارد شدن ماشینهای تزریق به صنعت کفش تبریز و استفاده از مواد اولیه ارزان قیمت به جهت پایین آوردن هزینه ها، کفش دستی تبریز به این حال و روز افتاد و بدلیل کیفیت نامناسب کفش صنعتی، این محصول نه تنها جایگزین مناسبی برای کفش دستی  نشد بلکه بازار رقابتی را نیز به کفشهای ترکیه ای و چینی واگذار کرد البته بیشتر مشکلات ما از بی‌توجهی برخی آقایان نشئت گرفت و این بی توجهی باعث واردات بی‌رویه‌یِ ملزومات بی کیفیت و کفش های ترکی و چینی گردید و بازار ما دو دستی تقدیم بیگانگان شد. کفش های چینی فقط ظاهری خوب، جوان‌پسند، تنوع و قیمت پایین دارند ولی از لحاظ پزشکی کاملا برای پا مضرند. کفش تبریز هم به لحاظ نداشتن مواد اولیه متنوع و با کیفیت در مقابل پیشرفت روزافزون کشورهای هم‌تراز همچون ترکیه، عملا توان رقابت را از دست داده است و همچنین سودجویی برخی تجار ایرانی در وارد کردن مواد و دستگاه‌هایی نامرغوب و دست چندم خارجی برای منفعت زودگذر خود، رکود کفش تبریز را موجب شده‌اند.

منبع اصلی تامین مواد اولیه کفش، از شهر چرم ِتبریزاست. این مجموعه بدلیل رکود بازار و مشکلات عدیده، بیشتر به شکل تعطیل یا نیمه تعطیل در آمده است که این مهم باعث کمبود ویا افزایش قیمت مواد، بخصوص زیره کفش و در نهایت باعث افزایش قیمت تمام شده کفش دستی گردیده است. به دلیل پایین بودن قدرت خرید مردم، بازار کفش صنعتی رونق گرفته است و بازار کفش دستی سست شده‌است.

وی افزود: در سال ۱۳۰۸ نخستین واحد تولیدی چرم ایران در شهر تبریز راه‌اندازی شد و توانست در کیفیت بخشی کفش دست‌دوز تبریز نقش بسیار مهمی داشته باشد حال‌آنکه در آن زمان در کشور ترکیه خبری از چرم‌سازی و تولید کفش نبود و اکثرا از تبریز کفش به کشورشان وارد می‌کردند، ولی متاسفانه در اوایل جنگ این مجموعه تعطیل شد.نکته مهم این است که  دیگر زمان آن گذشته که ما فقط چرم رویه مشکی و قهوه‌ای تولید کنیم و تنوعی در رنگ‌های مختلف نداشته باشیم، جوانان کشورمان دنبال رنگ‌های خوش و عامه‌پسند هستند و چرم سازان باید به این نکات توجه کنند.

هنر کفش دست‌دوز نیاز به دانشگاه دارد

وی ادامه داد: علی رغم حمایت و مساعدتهای مسولین استان، این صنعت و هنر تبریزی نیاز به یک عزم ملی، فرهنگی وعلمی دارد.  در زمان‌های دور، صنعتگرانِ کفش دستی تبریزی از مقام ومنزلت بالایی برخوردار بوده و جزو بزرگان کسبه بازار بودند ولی حالا متاسفانه نسل جدید رغبتی به یاد گرفتن این حرفه ندارند و این نیاز به یک کار فرهنگی عمیق دارد، یک نگاه علمی و آکادمیک برای صنعت کفش دست‌دوز احساس می‌شود و این میسر نمی شود مگر با ایجاد دانشگاه مستقل  و در کنار آن فعال بودن آموزش فنی حرفه ای بصورت عملی جهت حفظ و اشاعه علم و هنر این صنعت.

این استاد کهنه‌کار کفش‌دوزی در خصوص تبلیغ این هنر گفت: ایجاد امکانات مناسب و حما یت‌های مالی  در راستای شرکت تولیدکنندگان کفش دستی در نمایشگاهای داخلی و بین المللی  جهت نشان دادن این صنعت زیبا و قدیمی که خیلی حرفها برای گفتن دارد بسیار مهم است. میراث فرهنگی نیز می‌تواند با در اختیار گذاشتن بخش مناسبی از بازار تبریز به تولید کنندگان قدیمی و استادان بلامناضع این هنر، جهت به نمایش گذاشتن روش تولید بصورت عملی باعث ترغیب جوانان برای یادگیری این هنر شود و یا از طریق ایجاد غرفه های فروش در فرودگاهها و ترمینال های مسافرتی برای عرضه  و به نمایش گذاشتن کفشهای تولیدی دستی برای مسافران داخلی وگردشگران خارجی می‌تواند در زنده نگه داشتن این صنعت به ما کمک کند..

وی با تاکید بر فرمایشات مقام معظم رهبری در مبنی بر حمایت از تولید ملی و تکیه بر اقتصاد مقاومتی؛ خاطرنشان کرد: به نظرم بهتر است در همایش‌ها و نشست‌هایی که در کشور برای صنعت کفش برگزار می‌شود، در خصوص مشکلات مواد اولیه و نبود لوازم جانبی کفش که متاسفانه در تمام فروشگاه‌های عرضه‌کننده مواد اولیه و لوازم جانبی کفش همگی خارجی هستند، بیشتر بحث و گفت‌وگو شود. بهتر است مسئولان جلوی سواستفاده‌ی برخی آقایان را بگیرند و سدی باشند مقابل این همه قاچاق و واردات بی‌رویه.

رئیس اتحادیه کفاشان تبریز با اعلام اینکه اکثر مواد اولیه و لوازم جانبی که در صنعت کفش استفاده می‌شود وارداتی بوده و درصدی هم که در داخل تولید می‌شود از کیفیت لازم برخوردار نبوده و بی‌کیفیت هستند، گفت: به راستی چرا ما در ساخت و تولید ماشین‌آلات و مواد اولیه و لوازم جانبی در دهه‌های اخیر توسعه کمتری کرده‌ایم.

حسین‌نژاد؛ عدم تلاش از سوی متولیان امر برای حمایت از احداث کارخانه و واحدهای تولیدی مواد اولیه و افزایش روزافزون مواد اولیه خارجی و لوازم جانبی کفش را عامل تضعیف بیشتر صنعت کفش در دراز مدت اعلام کرد.

حسین نژاد در پایان گفت: متاسفانه اتحادیه ابزاری برای مقابله با ورود کفش‌های خارجی ندارد ما و اتحادیه های تهران، مشهد و اصفهان ، در دولت قبل نامه‌ای برای جناب آقای احمدی نژاد نوشتیم تا از ورود بی‌رویه کفش جلوگیری کند اما نتیجه‌ای نگرفتیم اما با قاطعیت میگویم اگر از سوی دولت، حمایت‌های لازم صورت نپذیرداین صنعت و این هنر نابود خواهد شد.

قیمت تمام شده کفش بسیار زیاد است

صمد کریمی از کارشناسان و هنرمندان هنرکفش دست‌‌دوز میگوید: بازار امروز تحت تاثیر قیمت ها است، چرم گران قیمت، باعث شده قیمت تمام شده بالا رود، کفش دست‌دوز مشتری خاص خود را دارد و امروز مانند گذشته دیگر مشتری عموم برای این کفش ها وجود ندارد و در کنار این، مشکل صادرات نیز مزید بر علت شده تا بازار ما راکد شود. این روزها  قسمت های فارس نشین نیز دیگر تمایلی به مدل های خاصِ دست دوز تبریز ندارد و همه‌ی این مشکلات دست‌به‌دست هم داده تا وضعیت ما روز به روز خراب شود. ما هر روز ۱ جفت کفش می‌توانیم بدوزیم و بعد از خرید چرم همه‌ی کارهای تولید کفش را خودمان دستی انجام می‌دهیم و دست‌مزد صفرتاصد تولید یه کفش برای ما ۵۰ هزارتومان است.

وی ادامه داد: تعداد کفاشانی که به تولید کفش مشغول هستند بسیار کاهش یافته است زیرا زمانی در این تیمچه ۱۰۰ کفاش وجود داشت اما اکنون فقط ۴ کفاش در این تیمچه وجود دارد که سن آن کفاش ها هم بالا رفته است و به نظرم بعد چند سال، این هنر به کل از بین رود.

مشکل اصلی هنر کفش دست‌دوز، نبود کارگر و بی‌کیفیتی چرم است

آقای غفاری صاحب برند معروف غفاری در خصوص مشکلات هنر کفش‌دستدوزگفت: ۵۶ سال است که مشغول این کار هستم و سرد وگرم این بازار را چشیده‌ام. مشکل اصلیِ صنعت کفش امروز نبود کارگر و بی‌کیفیتی چرم است، وقتی چرم کیفیت ندارد، کفش زود خراب می‌شود، امروز اگر چرم پاکستان دوباره وارد شود یک مثقال چرم تبریز به فروش نمی‌رسد چون در تبریز برای منفعت‌طلبی چرم بی‌کیفیت تولید می‌کنند و با ضخیم شدن چرم، کفش هم  سنگین می‌شود و هم بی‌کیفیت.

روزگاری ۳۰ کارگر داشتم اما امروز چون کفش گران شده خریدار وجود ندارد و هیچ‌کارگری با این وضع بازار حاظر به کارکردن نیست و همین باعث شده این هنر از بین رود.