به گزارش آوای ورزقان به نقل ازآناج,حوزه فرهنگ و هنر یکی از پرمخاطب ترین و در عین حال پر چالش ترین حوزه ی کاری است که با توجه به تغییرات زمان و پیشرفت امکانات ارتباطی همواره نیازمند توجه و عنایت ویژه ای است. در راستای بررسی برخی از مسائل و پاسخ یابی برخی از شبهه های عرصه ی فرهنگ به سراغ نفر اول اداره کل فرهنگ و ارشاد استان رفته ایم. بخش دوم این مصاحبه به مخاطبان آناج تقدیم می گردد:

آناج: یکی از شعارهای دولت تدبیر و امید راه اندازی فرهنگستان زبان و ادبیات آذری بود، هم اکنون این فرهنگستان که در جریان همایش استاد شهریار توسط وزیر ارشاد به بنیاد تبدیل شد، در چه وضعیتی قرار دارد؟ “فرهنگستان و بنیاد” چه تفاوتی با هم دارند؟ چه کسی در استان متولی این امر است؟

ایجاد “فرهنگستان زبان و ادبیات آذری” در طی سفر انتخاباتی آقای روحانی به تبریز مطرح شد که بعد از استقرار دولت و آمدن آقای استاندار به یک مطالبه ی عمومی مبدل شد. فرهنگستان یک ایده و اندیشه پیشنهادی بود اما اینکه چه طور می توان این فکر را به یک پروسه ی عملیاتی یا پروژه ی اجرایی تبدیل کرد نیاز به تفکر و مشورت بیشتری دارد.

تفاوت فرهنگستان و بنیاد را نیز در مرحله ای که بنیاد استان راه اندازی شد به طور مفصل بیان خواهم نمود.

مسئولیت پیگیری و راه اندازی تحت نظر شخص استاندار واگذار گردیده و ثمره ی جلسات مت��دد در این زمینه تا کنون تصویب اساس نامه ی بنیاد است و اخبار دیگر نیز پس از تایید نهایی اعلام خواهد شد.

آناج: چرا تا کنون خبری از اینکه بنیاد در چه مرحله ای است، عنوان نشده است؟

قطعا راه اندازی بنیاد فرهنگ و زبان آذری یک مسئله ی علمی است که نیازی به تبلیغات و جنجال رسانه ای ندارد و در این مراحل که اساس نامه و کلیات راه اندازی در دست بررسی است، مسئله ی عمومیتی جهت نشر در رسانه ها نداشته است. با تبلیغات و سر و صدا نمی شود این را به جای خود رساند. مسئولین استانی به سرعت بر روی این مسئله در حال کار کردن هستند که به زودی خبرهای خوبی از اقدامات صورت گرفته اعلام

آناج: یکی از موارد قابل تامل در سال گذشته تعدد برگزاری کنسرت موسیقی در استان به ویژه تبریز بود ؟ آیا این یک سیاست مشخص در وزارت ارشاد است؟ موسیقی سنتی چه سهمی در برگزاری این کنسرت ها داشته است؟

حوزه ماموریتی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی بسیار متنوع است و ما در زمینه های گوناگون از جمله امور قرآنی، کانون های فرهنگی هنری مساجد، هنرهای تجسمی، ادبیات، بزرگداشت مفاخر، حوزه مطبوعات و کتاب… فعالیت داریم و موسیقی یکی از زیر شاخه های هنر است.

متاسفانه در برخی از زمینه های هنر، از جمله موسیقی تنش های بی دلیلی ایجاد شده است.

حوزه ی موسیقی در مقابل کارهایی که ما در سایر بخش های هنری و فرهنگی انجام می دهیم در واقع یکی از مغفول ترین بخش هاست. اگر بخواهیم مقایسه کنیم خواهیم دید کارهایی که در عرصه موسیقی انجام می دهیم به اندازه ی یک پنجاهم حوزه ی کتاب و کتاب خوانی نخواهد شد، ولی به جهت اینکه این مسئله از حالت طبیعی خارج شده و مورد توجه ژورنالیست ها و اهالی رسانه قرار گرفته با حساسیت هایی موافق یا مخالف مواجه شده است.

در حوزه موسیقی استان شاید از نظر آنچه در بیرون مشاهده می شود کارهای زیادی صورت می گیرد اما در واقعیت چنین نیست. ما زمانی می توانیم ادعا کنیم کار اساسی انجام داده ایم که بتوانیم در حوزه ی آموزش و پژوهش و تولید آثار فاخر موسیقی بومی و سنتی قدمی موثر برداریم. هر زمان به این امر رسیدیم می توانیم ادعا کنیم که در زمینه ی موسیقی کاری انجام داده ایم. کنسرت در واقع تنها خروجی هنر موسیقی است که از گذشته رواج یافته است؛ خروجی که می تواند یکسری افراد علاقه مند را به خودش مشغول کند.

در حالت خوشبینانه حداکثر نفراتی که در سال ۹۳ از کنسرت های هنری بهره برده اند، ۱۰۰ هزار نفر است. ما در استان ۴ میلیون نفر جمعیت داریم و تنها یک چهلم جمعیت استان را توانسته ایم در این حوزه بهره مند کنیم. آن کسی که موافق است این مسئله را موفقیتی برای عرصه ی موسیقی می بیند و آنکه منتقد است این مسئله را خطر می بیند.

حوزه ی اثر گذاری این برنامه ها نیز بسیار محدود است. ما موسیقی را در دو بخش محلی و ملی طبقه بندی کرده ایم که بیش از ۸۰ درصد مجوز کنسرتهایی که در سطح استان داده ایم بر طبق آمار به موسیقی سنتی داده شده است. در سطح استان هر ماه تنها یک کنسرت ملی مجوز می گیرد. حداکثر موسیقی که خارج از استان در سال ۹۳ در استان ما برنامه اجرا کرده است در حالت خوشبینانه ۱۵ مورد بوده است.

مجوزهای داخل استانی چهار برابر خارج استانی است

هنوز در بسیاری از شهرستان های ما امکان برگزاری برنامه های هنری وجود ندارد. تنها شهرستان هایی همچون بناب، مراغه، مرند و اهر بحث مجوز گروه های هنری مطرح می شود. ما از نظر موسیقی در کدام جایگاه هستیم که از زیاد شدن موسیقی یا کم بودن آن ابراز ناراحتی می کنیم؟ موسیقی بخش از هنر آذربایجان است، بخشی از فرهنگ اصیل این مردم است. ما با ایده آل از نظر آماری فاصله ی زیادی داریم. از ۲۱ شهرستان استان آذربایجان شرقی تنها چهار شهرستان نام برده امکانات برگزاری کنسرت موسیقی وجود دارد.

موسیقی فقط کنسرت نیست بلکه کنسرت تنها نمود عینی آن است. ما باید کمک کنیم بخش های اصلی که همان آموزش و پژوهش در زمینه موسیقی است رشد و پیشرفت داشته باشد و ذائقه و خواست مردم را به همان فرهنگ اصیل و محلی آذری سوق دهیم.

آناج: در میان کنسرت های برگزار شده استقبال از موسقی سنتی بیشتر بوده است یا ملی؟

به مرور زمان به جهت بی توجهی که ما نسبت به موسیقی محلی همچون مغان و عاشیقی داشته ایم با تغییر ذائقه ها مواجه شده ایم، چون ذائقه ی مردم عوض شده استقبالی که از موسیقی ملی صورت می گیرد به مراتب بیشتر از موسیقی محلی است و دلیل ناراحتی هنرمندان و مردم ناشی از این مورد است. موسیقی سنتی بخشی از فرهنگ و هنر کهن این خطه است که اگر به مردم خوب شناسانده شود، دوباره مخاطبان خود را خواهد یافت.

آناج: در راستای احیای موسیقی سنتی و فولکولور آن در یک سال گذشته چه اقدامی صورت گرفته؟

مسائل فرهنگی تنها در یک یا چند سال شکل نمی گیرد و قابل تغییر نیست بلکه حوزه فرهنگ حوزه تکرار و استمرار است یک کار باید آنقدر توسط افراد مختلف تکرار شود و مورد حمایت قرار گیرد تا تبدیل به هنجار و فرهنگ شود. ما به هر حال کم توجهی به حوزه ی هنرهای بومی داشته ایم. ما در گذشته جایگاه ویژه ای در عرصه ی هنر داشتیم و در بسیاری از حوزه ها صاحب مکتب و سبک بودیم. سفالگری، فرش، خوشنویسی، موسیقی و هنرهای تجسمی آیا ما توانسته ایم در این جایگاه ها همچنان بمانیم؟

موسیقی امروز بخش مهمی از اوقات فراغت مردم را به خود اختصاص داده است.باید ما این علایق را به سمت موسیقی محلی و سنتی سوق دهیم این مسئله در یک دوره ی یک یا سه ساله محقق نمی شود بلکه باید ممارست و حمایت در این حوزه وجود داشته باشد.

جهت این امر باید آموزشگاه های موسیقی محلی در شهرستان های مختلف را راه اندازی کنیم و در بستر زایشگاه همان موسیقی به تربیت و پرورش هنرجویان موسیقی بپردازیم. تاسیس آموزشگاه در بخش خصوصی مهم ترین راه کار است و در کنار آن فعال تر نمودن انجمن موسیقی تاثیر به سزایی دارد.

انجمن موسیقی استان بنا به دلیلی تعطیل شده بود که اسفند سال جاری با گردآوری چهره های جوان، شناخته شده و پویای حوزه موسیقی خواهش کردیم که مجموعه را راه اندازی کنیم و امیدواریم که با راه اندازی این انجمن جلوی برخی از افراط و تفریط ها در این حوزه گرفته شود.

ما نمی توانیم تا زمانی که موسیقی محلی در بین مردم جایگاه پیدا می کند، حضور موسیقی ملی را در استان بایکوت کنیم چون این امر به طبع مضرات بیشتری به همراه خواهد داشت اما در عین حال باید پیگیر احیای این عرصه از هنر نیز باشیم.

برگزاری کنسرت پاسخ گویی برای یک سری از نیازها در چهارجوب نظام در حوزه موسیقی است و کنسرت هایی که مجوز می گیرند قطعه همگی آنها مجوز رسمی از وزارت ارشاد دارند که در آن حدود شرعی رعایت می شود.

آناج: در برخی مواقع مشاهده می شود که تداخلات فرهنگی در استان و شهر تبریز وجود دارد. سازمان تبلیغات، ارشاد و مجموعه فرهنگی شهرداری هر کدام به نحوی متولی فرهنگ شهر هستند. به نظر شما این مسئله منجر به اتلاف منابع و افت کیفیت نمی شود؟ متولی فرهنگ شهر کیست؟

با توجه به پیشرفت هایی که قرن ۲۱ در حوزه فناوری وارتباطات صورت گرفته دیگر نمی توان فرهنگ را حوزه ای محصور متصور کرد و با کشیدن دیواری ادعا نمود که می توان فرهنگ را محدود به منطقه ی خاصی کرد.

ذات فرهنگ، بالندگی، سرزندگی و ماندگاری اش با شاخه های مختلف در گرو تضارب با سایر فرهنگ هاست. آنچه یک فرهنگ را زنده نگه می دارد محصور و محدود کردنش نیست؛ بلکه آن است که از خودش بتواند نو آوری و بالندگی نشان دهد با فرهنگ های دیگر رقابت کند و در آخر موفق بیرون بیاید. این تنها زمانی است که می توانیم ادعا کنیم که ما صاحب فرهنگ هستیم. در جهانی که هر روز به واسطه ی پیشرفت ارتباطات همچون دهکده ای می نمایاند، ما باید کالای فرهنگی جهت عرضه داشته باشیم.

فرهنگ ما ریشه ی قوی و تاریخی دارد ما در حوزه فرهنگ جهانی نیز نقش برجسته ای به عنوان فرهنگ ایرانی و اسلامی داریم که فرهنگ آذربایجان نیز بخشی از آن است. اما آذربایجان آیا توانسته نقش و جایگاه پیشینه ی خود را حفظ نماید؟

حوزه ی فرهنگ بقدری گسترده است که باید همه وارد شوند

جهت حفظ دستاوردهای فرهنگی نمی توان تنها یک ارگان را مسئول فرهنگ دانست بلکه تمامی کسانی که در این عرصه دغدغه دارند مسئولند. هر کدام در حوزه ی خود و به اندازه ی ماموریتی که برایشان تعریف شده است. اداره کل ارشاد نیز یک سری وظایف حاکمیتی در قبال مسائل فرهنگی و هنری دارد که تنها وجه تمایز این اداره با سایر ارگان های مرتبط با فرهنگ همچون اداره تبلیغات اسلامی، اداره اوقاف و امور خیریه، حوزه هنری، سازمان فرهنگی و هنری شهرداری، وزرات آموزش و پرورش است. صدور مجوز لازم، سیاست گذاری و نظارت های مورد نیاز در حوزه های گوناگون فرهنگی و هنری در حیطه ی اختیارات این اداره کل است و شاید به همین دلایل است که مردم انتظار بیشتری از این ارگان در مسئله فرهنگ دارند.

شرمنده ی اهالی فرهگ و هنر شده ام

یک جای تاسف وجود دارد که آنهم این است که میزان و ظایف و ماموریت هایی که برای این اداره کل تعریف شده است با امکانات و اختیارات تعریف شده همخوانی ندارد. در یک سال گذشته ای که در این مجموعه بودم واقعیت این است که در بسیاری از زمینه ها شرمنده ی اهالی هنر و فرهنگ شدم. دلیل اصلی این است که به دلیل پایین بودن اعتبارات نتوانسته ایم حمایت کافی در زمینه اقتصادی از هنرمندان داشته باشیم. وقتی شهرستانی که ۲۵۰ هزار نفر جمعیت دارد، اعتبار فرهنگی اش کمتر از اعتبار بزرگداشت یک شخصیت است، معلوم می شود که در چه سطحی می توان برای آن مردم فرهنگ سازی کرد.

وظیفه و ماموریت های مختلفی که تعریف شده ما را ایجاب می کند که در این حوزه وارد شویم و تکالیفمان را انجام دهیم. با وجود مشکلات و مسائل زیر ساختی و نرم و سخت افزاری تلاش کردیم امسال برنامه های مطلوبی در سطح استان با همکاری سایر ارگان ها انجام دهیم.

آناج: مهم ترین اقدامی که در سال گذشته در سطح استان انجام یافت، چه بود؟

در حوزه های مختلف کارهای مهمی انجام شد اما از نظر شخصی دو برنامه برای من بسیار مهم بود جشنواره ی یک روز با حیدربابای شهریار در روستای خشکناب با حضور هنرمندان و دیگری بازگشایی هنرستان میرک؛ هنرستانی که هویت ما در حوزه هنرهای زیبایی است.

اگر ما بتوانیم خوب آموزش دهیم اساتید خوبی به جامعه تحویل خواهیم داد، تولیدات خوبی خواهیم داشت و اساس فرهنگ نیز همین است. زاییش یک فرهنگ هم همین است تولید و انتقال فرهنگ از نسلی به نسل دیگر!

آناج: تلخ ترین و شیرین ترین روز کاری در سال ۹۳ کدام روزها بوده است؟

تلخ ترین لحظات کاری ام در طول سال ۹۳ روزی بوده که یکی از اهالی فرهنگ و هنر درخواستی کرده و من نتوانسته ام پاسخی دهم. شیرین ترین لحظه نیز وقتی بود که زنگ هنرستان میرک به صدا در آمد.

امیدوارم سالی که در پیش روست سال خوش یمنی برای مردم باشد و سالی باشد که بتوانیم بندگی خدا رو خوب بجا آورده و به بهترین نحو در خدمت بندگان خدا باشیم. اداره ارشاد خانه ی هنرمندان است و ما تنها مستاجران آنها هستیم، امیدوارم در سال جدید بتوانیم بهتر از گذشته در خدمتشان باشیم.