به گزارش آوای ورزقان به نقل از آناج، دکتر محمد رئیس زاده، رئیس سازمان بسیج جامعه پزشکی کشور است، وی در مدت حضور خود در تبریز مصاحبه ای با خبرنگار آناج انجام داد که متن آن به شرح زیر است.

آناج: در سال های اخیر، نظام سلامت کشور با مشکلاتی گوناگون همراه بوده که سبب بروز نارضایتی مردم و بخش های مختلف نظام سلامت شده است. پس از روی کار آمدن دولت یازدهم طرح تحول نظام سلامت با هدف “محافظت مالی” مردم اجرا شد، ولی تداوم اجرای طرح با چالش هایی جدی مواجه است، شما نقاط ضف و قوت این طرح را چطور ارزیابی می کنید؟
با توجه به مشکلاتی که در چند دهه اخیر در حوزه ی سلامت داشتیم، طرح تحول سلامت لازم بود. ما پیشرفت های بسیار خوب و بی نظیری بعد از انقلاب داشتیم و همواره در مرز دانش حرکت کرده ایم و الان در حوزه ی بهداشت و درمان چیزی کمتر از دیگر کشورهای دنیا نداریم اما پیرامون مدیریت سلامت با چالش های جدی روبرو هستیم و فرایندهای حوزه سلامت به نسبت سرعت خدمات بهداشت و سلامت پیشرفت نداشته است.
ما می توانیم نمود ضعف های فرایند مدیریتی در حوزه سلامت را در مسائلی مانند زیر میزی، نارضایتی از خدمات بیمارستان های دولتی و غیره ببینیم که هر کدام نشان دهنده ی مشکلات عمیقی در فرایند های مدیریتی این حوزه است. درواقع طرح تحول سلامت برای رفع این ضعف ها و کاستی ها اجرا می شود و در راستای اجرای ان مسئولان متولی زحمات زیادی را متحمل شده اند؛ ما نیز از این امر حمایت می کنیم.
اجرای این طرح در خیلی از جاها مثل بخش بستری، تجهیزات پزشکی و غیره رضایتمندی مردم را به دنبال داشته و دارد
موفقیت دیگر این طرح دریافت مطالبات حوزه سلامت بود؛ چرا که تا بحال دولت ها آن طور که باید و شاید سهم حوزه ی سلامت را پرداخت نکرده بودند در حالی که مسائل مربوط به این حوزه حیاتی و مورد نیاز مردم است. وقتی یک خدمت حساس و مهم ارائه می شود، ارائه دهنده ی خدمت احساس می کند در حق او اجحاف شده است. از طرف دیگر قبل از اجرای طرح سلامت حق و حقوق پزشکان را به موقع پرداخت نمی کردند و گاه تا یک سال حقوقشان به تعویق می افتاد و آنها نیز به تدریج به زیرمیزی گرفتن روی آوردند. حال اگر دریافت مطالبات حوزه سلامت و تثبیت کردن آن در امر بودجه ادامه پیدا کند می تواند در حل خیلی از مشکلات موثر واقع شود.
آناج: این انتقاد وارد است که دولت در ادامه در جهت تامین بودجه طرح سلامت دچار چالش بزرگی خواهد شد، نظر شما در این مورد چیست؟
به نظر من اگر مبلغ حاصل از هدفمندی یارانه ها و مقداری از مالیات بر ارزش افزوده را به بخش سلامت اختصاص بدهند چنین مشکلی پیش نمی آید. به هر حال اجرای این طرح در مجموع به نفع کشور خواهد بود.
علیرغم همه ی اینها اشکالاتی نیز به طرح تحول سلامت وارد است که ما آن ها را به گوش مسئولین امر نیز رسانده ایم اما رسانه ای و جنجالی کردن این مشکلات کار درستی نیست و اصل کار را دچار مشکل می کند در حالی که چنین طرحی مورد نیاز جامعه ما بود.
همان طور که رهبر معظم انقلاب فرمودند اگر این طرح با دقت بررسی و نواقص آن رفع نشود می تواند به ضد خود تبدیل شود. یعنی اگر آسیب ها کنترل و رصد نشود به تدریج بزرگتر شده و به جنبه های مثبت طرح غلبه می کند. یکی از اشکالات افزایش خدمات القایی است که اگر کنترل نشوند می توانند طرح سلامت را به ضد خود تبدیل کنند.
آناج: بارزترین مشکل این طرح چیست؟

سوال شما را با یک مثال پاسخ می دهم؛ قبل از اجرای طرح سلامت، پزشک ماهانه ده میلیون تومان از دولت و پنجاه میلیون تومان باعناوین مختلف از مردم دریافت می کرد و خدمات درمانی ارائه می داد اما هنگام اجرای طرح دولت به پزشکان اعلام کرد که ماهانه ۲۵ میلیون تومان به شما می پردازیم اما طبق قانون حق ندارید از مردم مبلغی دریافت کنید. می بینید که مثلا ماهانه سی و پنج میلیون تومان به نفع مملکت است. اگر دقیق محاسبه کنیم می بینیم که طرح تحول به جای ده میلیارد تومان ۲۵ میلیارد تومان از بودجه مملکت را به خود اختصاص داده است اما در وجه پنهان ۶۰ میلیون پزشک به ۲۵ میلیون تومان کاهش می یابد و از همه مهمتر این مبلغ حلال است و مشکلاتی مانند حرام خواری نیز از بین برداشته می شود. می بینید که همه ی اینها به نفع مملکت است.

اگر طرح سلامت دقیق و درست و با نظارت اجرا شود، یکی از محاسن بسیار مهمش حذف دریافت های غیر قانونی است اما همان طور که گفتم نظارت دقیق لازمه ی کار است؛ یعنی اگر همزمان با افزایش تعرفه ها و افزایش بودجه ی سلامت، نظارت دقیق و قاطع نداشته باشیم، این طرح می تواند به ضد خود تبدیل شود. اگر نظارت نشود نه تنها بیست و پنج میلیون تومان از دولت دریافت می کنند، ۵۰ میلیون را نیز از مردم در قالب زیرمیزی می گیرند. بنابراین اجرای این طرح مدیران اجرایی پیگیر و قوی و نظارت دقیق، افزایش کیفیت خدمات و پرداخت عادلانه بودجه بین صنوف مختلف سلامت را می طلبد. و اگر چنین نظارتی وجود نداشته باشد مشکلات عدیده ای از بطن اجرای این طرح عاید حوزه سلامت کشور می شود.

 با توجه به سنگین بودن برنامه، به نظر من بهتر است به متولیان اجرای این امر فرصت بیشتری بدهیم

آناج: چرا این طرح با اعتراض پرستاران و دیگر پرسنل بیمارستانی به تعرفه ها و حقوق همراه شد؟
– با توجه به سنگین بودن برنامه، به نظر من بهتر است به متولیان اجرای این امر فرصت بیشتری بدهیم؛ علنی کردن مشکلات و مستمسک کردن این موارد جهت تجمع، تحصن و تعطیل کردن اتاق عمل و بیمارستان مسائل را پیچیده تر می کند. بلکه باید با تعامل بهتر و برگزاری جلسات با وزارت بهداشت و مسئولان متولی این مشکل را حل کرد. وگرنه به نظر ما نیز این عدالت باید مدنظر باشد و اجرا شود.
آناج: در سال های گذشته شاهد اختصاص ارز به واردات لوازم آرایشی به جای واردات دارو بودیم که کشور را دچار چالش جدی کرد، همواره خبر های ضد و نقیضی از وجود لابی و انحصار گرایی جدی در بخش واردات دارو به گوش می رسد، به نظر شما راه برون رفت از مشکلاتی این چنینی در این بخش چیست؟
کسانی که در بخش دارو فعالند، چه در دولت قبلی و چه در دولت فعلی عناصر بسیار زحمت کشی هستند اما به لحاظ مبنایی مشکل داریم؛ زیرا به هیچ عنوان رویکرد جدی با عزم راسخ برای رهایی از وابستگی در زمینه دارو و تجهیزات پزشکی مشاهده نمی شود. درواقع اقتصاد مقاومتی در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی جاری نشده است و به لحاظ سختی کار نتوانسته سنگ بنای محکمی را جهت تولیدات داخلی دارویی و تجهیزات پزشکی ایجاد کنیم وگرنه تا بحال می توانستیم شاهد ارتقای خوبی باشیم.
ما با لابی شدید واردکنندگان دارو و منافع بی حد و حصر آنها روبرو هستیم
ما با لابی شدید واردکنندگان دارو و منافع بی حد و حصر آنها روبرو هستیم که حقیقتا مانع از تحقق تولید داخلی دارو و تجهیزات می شود. تفاهم نامه ای بر مبنای اقتصاد مقاومتی در حوزه تولید دارو و تجهیزات پزشکی، بین وزارت بهداشت، وزارت خانه ها دفاع و رفاه و دفتر علمی فناوری ریاست جمهوری منعقد شده است اما کوچکترین پیشرفتی را در خصوص بندهای منعقد شده در این قرارداد شاهد نبودیم. حال متولیان امر و کسانی که این قرار داد جامع و خوب را تهیه کرده اند، باید پاسخ بدهند که چرا آن را اجرا نکرده اند و پیشرفتی حاصل نشده است. کشور ما توانایی های لازم در این زمینه را دارد اما قطعا دستانی پشت پرده هستند که مانع پیشرفت کار می شوند چرا که در موقعیت موجود سود کلانی را به جیب می زنند و حوزه های مختلف در این زمینه را نیز آلوده می کنند.
عزم و برخورد جدی در رابطه با عمل به اقتصاد مقاومتی در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی وجود ندارد

سالانه نزدیک سه هزار میلیارد دلار واردات دارو داریم که طبق گفته ی مسئولان و متخصصان به راحتی می توانیم ۹۰۰ میلیون دلار آن را در داخل تولید کنیم اما متاسفانه عزم و برخورد جدی در رابطه با عمل به اقتصاد مقاومتی در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی وجود ندارد و می طلبد که یک مدیر پیگیر انقلابی پای کار بیاید.
آناج: چرا با وجود پتانسیل های بالای درمانی و رغبت همسایگان شمالی، توریسم درمانی جدی گرفته نشد و از تعداد مسافران درمانی کاسته شد؟
کشور ما در زمینه توریست درمانی آنچنان که باید پیشرفت نکرده که این نیز ناشی از ضعف مسئولین بهداشت در دولت فعلی و گذشته است؛ مسئولین ما به راحتی می توانستند چهارچوبی تعیین کنند که هم ارزش و اعتبار علمی برای کشور به ارمغان بیاورد و هم منجر به ورود سرمایه به کشور در حوزه سلامت، شود. درواقع هنگامی که از کشورهای دیگر جهت درمان و امور درمانی به کشور ما مراجعه می کنند ما می توانیم با ارائه خدمات با کیفیت هم درجه ی علمی و فرهنگ کشور خود را تبلیغ کنیم و هم جذب سرمایه اتفاق بیافتد؛ البته در صورتی که توریست درمانی بر اساس روابط متقن و چهارچوب های قانونی همراه با نظارت باشد که متاسفانه در حالت فعلی هر دوی این فرصت ها دارند به تهدید تبدیل می شوند.
در توریسم درمانی به جای توانمندی های علمی ما، قدرت دلالی حرف اول را می زند!

به دلیل عدم نظارت، امر تبلیغ علمی کشور به دست دلالانی می افتد که چهارچوب ها و استاندارد های درمانی را رعایت نمی کنند و به جای توانمندی های علمی، قدرت دلالی حرف اول را می زند. در حالی که توریستی که وارد کشور ما می شود باید به مراکز درمانی معتبری که حداقل استاندارد های درمانی را رعایت می کنند، هدایت شوند نه اینکه هر کس به هر طریقی که می تواند آن ها را جذب کند. نکته ی دوم نیز این است که ارزآوری می توانست به شکل معقول و منطقی در حوزه سلامت توزیع شده و به غنی شدن حوزه سلامت بخصوص در بیمارستان های دولتی کمک کند اما این فرایند نیز کنترل نشده و به مکان های خاصی هدایت می شود و کمکی به ارتقای سیستم بهداشت و درمان نمی کند.
بنابراین توریست درمانی می تواند فرصت خوبی در زمینه بیان توانمندی های علمی ما و ارزآوری باشد. اما متاسفانه اکنون جنبه ی تهدید ان قوی تر از فرصت است که همان طور که اشاره کردیم ناشی از کم کاری مسئولین حوزه سلامت است.